PHẠM TUÂN - ĐÊM THÉP TRÊN BẦU TRỜI HÀ NỘI

Đêm 27 tháng 12 năm 1972.

Hà Nội chìm trong những ngày tháng khốc liệt nhất của cuộc chiến tranh.

Từ ngày 18/12, Mỹ mở cuộc tập kích đường không chiến lược quy mô lớn vào Hà Nội, Hải Phòng và một số khu vực miền Bắc. Những chiếc B-52, được xem là “pháo đài bay”, liên tục xuất hiện trên bầu trời. Quân và dân miền Bắc bước vào một cuộc đối đầu mà mỗi đêm đều có thể trở thành một đêm không thể quên.

Trong những ngày ấy, tại một sân bay dã chiến, một phi công trẻ vẫn lặng lẽ chờ lệnh xuất kích.

Tên anh là Phạm Tuân.

Anh đã nhiều lần cất cánh trong chiến tranh, nhưng đêm 27/12/1972 là một đêm đặc biệt.

Không phải bởi anh biết mình sẽ trở thành người đầu tiên của Không quân nhân dân Việt Nam bắn rơi B-52.

Mà bởi khi ấy, trước mắt anh chỉ có một nhiệm vụ:

Tìm địch. Tiếp cận. Đánh trúng. Và trở về.

22 GIỜ 20 PHÚT

Khoảng 22 giờ 20 phút, lệnh xuất kích được truyền xuống.

Chiếc MiG-21 mang số hiệu 5121 cất cánh từ sân bay Yên Bái. Sở chỉ huy và ra-đa dẫn đường trực tiếp hỗ trợ phi công tiếp cận mục tiêu.

Bầu trời đêm rộng lớn.

Dưới mặt đất là Hà Nội đang chống chọi với bom đạn.

Phía trước là đội hình máy bay Mỹ được bảo vệ bởi các lực lượng yểm hộ.

Phạm Tuân phải bay trong một hoàn cảnh mà chỉ một sai lầm nhỏ cũng có thể khiến chiếc MiG không thể trở về.

Nhưng phía sau cần lái không chỉ có một người phi công.

Đó là cả một hệ thống chiến đấu.

Là những người làm nhiệm vụ ra-đa.

Là những cán bộ dẫn đường.

Là những chiến sĩ phòng không đang ngày đêm bảo vệ bầu trời.

Là những người dưới mặt đất đang chờ đợi.

Và trên hết là niềm tin rằng B-52 không phải là thứ bất khả chiến bại.

CUỘC ĐỐI ĐẦU TRÊN BẦU TRỜI

Chiếc MiG-21 vượt qua hàng rào bảo vệ của máy bay tiêm kích đối phương.

Phạm Tuân tiếp tục tiếp cận.

Mục tiêu hiện ra.

Một chiếc B-52.

Trong khoảnh khắc ấy, người phi công phải giữ được sự bình tĩnh tuyệt đối.

Không có chỗ cho sự nóng vội.

Không có thời gian cho sự do dự.

Khi thời cơ đến, ông phóng hai quả tên lửa.

Một chùm lửa bùng lên trong màn đêm.

Chiếc B-52 trúng đạn và rơi.

Đó là chiếc B-52 đầu tiên bị Không quân nhân dân Việt Nam bắn rơi trong Chiến dịch 12 ngày đêm.

Một chiến công lớn vừa được lập nên.

Nhưng trận chiến chưa kết thúc.

Người phi công phải đưa máy bay trở về.

Bởi trong chiến tranh, bắn rơi được máy bay đối phương mới chỉ là một nửa nhiệm vụ.

Trở về an toàn cũng là một phần của chiến thắng.

ĐẰNG SAU MỘT CHIẾC B-52

Ngày hôm sau, tin chiến thắng lan rộng.

Đại tướng Võ Nguyên Giáp điện khen bộ đội Không quân đã lập công xuất sắc.

Nhưng nếu chỉ nhìn vào khoảnh khắc chiếc B-52 bốc cháy trên bầu trời, người ta sẽ bỏ quên một điều quan trọng.

Chiến công ấy không bắt đầu từ đêm 27/12.

Nó bắt đầu từ nhiều năm chuẩn bị để tìm cách đánh B-52.

Từ việc đưa lực lượng vào chiến trường để nghiên cứu hoạt động của B-52.

Từ những lần thử nghiệm và rút kinh nghiệm.

Từ việc xây dựng tài liệu “Cách đánh B-52”.

Từ hàng nghìn giờ huấn luyện và những lần xuất kích trước đó.

Và từ sự phối hợp của cả một thế trận phòng không nhân dân.

Chính vì vậy, chiến công của Phạm Tuân không chỉ là câu chuyện về lòng dũng cảm của một phi công.

Đó còn là câu chuyện về trí tuệ tập thể và ý chí của cả một dân tộc trước một đối thủ có ưu thế lớn về phương tiện chiến tranh. Bộ Quốc phòng đánh giá việc nghiên cứu, hoàn thiện cách đánh B-52 và tổ chức thế trận phòng không là những yếu tố quan trọng làm nên thắng lợi của chiến dịch.

NGƯỜI PHI CÔNG VÀ MỘT THỜI ĐẠI

Sau chiến tranh, Phạm Tuân trở thành một trong những gương mặt đặc biệt của lịch sử Việt Nam hiện đại.

Ông không chỉ được biết đến với chiến công bắn rơi B-52.

Năm 1980, ông trở thành người Việt Nam đầu tiên bay vào vũ trụ.

Nhưng trước khi có chuyến bay lịch sử ấy, đã có một Phạm Tuân của những năm tháng chiến tranh — một phi công trẻ từng bay giữa bầu trời đêm, đối mặt với những chiếc máy bay chiến lược Mỹ và hoàn thành nhiệm vụ được giao.

Có lẽ, điều đáng nhớ nhất về ông không phải là khoảnh khắc được tung hô sau chiến thắng.

Mà là những giây phút trước khi cất cánh.

Khi một người lính biết rằng phía trước là hiểm nguy nhưng vẫn ngồi vào buồng lái.

Không phải vì anh không biết sợ.

Mà vì anh hiểu nhiệm vụ của mình.

Đêm 27/12/1972 đã trở thành một phần của lịch sử.

Chiếc MiG-21 số hiệu 5121 sau này được ghi nhận đã bắn hạ 5 máy bay Mỹ, trong đó có một B-52 do Phạm Tuân bắn rơi.

Nhưng phía sau con số ấy là một câu chuyện lớn hơn.

Đó là câu chuyện về những con người đã dành tuổi trẻ cho bầu trời Tổ quốc.

Về những người lính phòng không đứng dưới mặt đất.

Về những người làm nhiệm vụ dẫn đường, ra-đa, kỹ thuật.

Về những người dân Hà Nội đã sống qua những đêm bom đạn.

Và về một thế hệ đã chiến đấu với niềm tin rằng:

Không có “pháo đài bay” nào là bất khả chiến bại khi con người có đủ ý chí, trí tuệ và quyết tâm bảo vệ quê hương.

Phạm Tuân đã bước vào lịch sử từ một đêm như thế.

Một chiếc MiG nhỏ giữa bầu trời rộng lớn.

Một người phi công trẻ giữa cuộc chiến khốc liệt.

Và một chiến công trở thành dấu son của “Hà Nội – Điện Biên Phủ trên không” năm 1972.

Đó là câu chuyện về một người lính đã gửi tuổi trẻ của mình lên bầu trời — để khi đất nước nhìn lên, bầu trời ấy vẫn là bầu trời của Tổ quốc.