Phạm Tuân – Người Việt Nam đầu tiên chạm tới vũ trụ

Phạm Tuân – Người Việt Nam đầu tiên chạm tới vũ trụ

Đêm 23/7/1980, tại sân bay vũ trụ Baikonur của Liên Xô, một con tàu mang tên Soyuz 37 chuẩn bị rời mặt đất. Bên trong con tàu là hai phi hành gia: Viktor Gorbatko, người Liên Xô, và Phạm Tuân, một phi công Việt Nam.

Khoảnh khắc ấy không chỉ là một chuyến bay.

Đó là lần đầu tiên một người Việt Nam bước ra ngoài bầu khí quyển Trái đất, đồng thời Phạm Tuân trở thành người châu Á đầu tiên bay vào vũ trụ. B

baochinhphu.vn+1

Nhưng trước khi nhìn thấy Trái đất từ ngoài không gian, Phạm Tuân đã trải qua một hành trình dài với rất nhiều thử thách.

Từ người phi công đến ứng viên bay vào vũ trụ

Phạm Tuân sinh năm 1947 tại Thái Bình. Ông trở thành phi công và sau đó được cử sang Liên Xô học tập tại Học viện Không quân Gagarin vào năm 1977. B

baochinhphu.vn

Năm 1979, Việt Nam và Liên Xô chuẩn bị lựa chọn phi công cho chương trình hợp tác vũ trụ Interkosmos.

Không phải cứ là phi công giỏi là có thể trở thành phi hành gia.

Các ứng viên phải trải qua những cuộc kiểm tra nghiêm ngặt về sức khỏe và khả năng thích nghi với môi trường đặc biệt của chuyến bay vũ trụ. Người được chọn phải chịu được sự thay đổi lớn về trọng lực khi tên lửa phóng lên, trạng thái không trọng lượng và những tác động lên cơ thể khi con tàu di chuyển với tốc độ rất cao. B

baochinhphu.vn

Trong quá trình tuyển chọn, Phạm Tuân là một trong những người được lựa chọn để sang Liên Xô huấn luyện.

Những ngày tháng sau đó không hề đơn giản. Các phi công phải học tập, rèn luyện và làm quen với những tình huống mà dưới mặt đất gần như không thể trải nghiệm.

Khoảng thời gian huấn luyện kéo dài nhiều tháng.

Và rồi, sau tất cả những cuộc kiểm tra ấy, cái tên Phạm Tuân được lựa chọn cho chuyến bay lịch sử.

Khoảnh khắc trước giờ phóng

Ngày 23/7/1980, Phạm Tuân ngồi bên trong con tàu Soyuz 37.

Ở bên ngoài, hai lá cờ Việt Nam và Liên Xô được đặt cạnh nhau.

Đoàn đại biểu Việt Nam do Đại tướng Võ Nguyên Giáp dẫn đầu có mặt để tiễn đội bay. Theo lời kể của Phạm Tuân, khi ấy ông đã mặc bộ quần áo phi hành gia và ngồi trong khoang tàu. Qua hệ thống liên lạc, Đại tướng Võ Nguyên Giáp động viên ông bình tĩnh và hoàn thành nhiệm vụ. B

baochinhphu.vn

Có lẽ đó là một trong những khoảnh khắc đặc biệt nhất trong cuộc đời người phi công trẻ.

Chỉ ít phút nữa thôi, ông sẽ không còn đứng trên mặt đất.

Tên lửa Soyuz 37 bắt đầu rời bệ phóng.

Ngọn lửa khổng lồ đẩy con tàu lên bầu trời.

Từ mặt đất nhìn lên, con tàu nhanh chóng trở thành một điểm sáng rồi biến mất giữa màn đêm.

Nhưng đối với Phạm Tuân, hành trình mới chỉ bắt đầu.

Trái đất nhìn từ vũ trụ

Trong không gian, mọi thứ hoàn toàn khác với cuộc sống dưới mặt đất.

Không còn cảm giác đứng hay ngồi theo cách thông thường. Cơ thể có thể lơ lửng trong trạng thái không trọng lượng. Mỗi thao tác nhỏ đều cần sự tập trung và chính xác.

Phạm Tuân cùng Viktor Gorbatko phải thực hiện các nhiệm vụ được chuẩn bị từ trước.

Chuyến bay không đơn thuần nhằm đưa một phi công Việt Nam lên không gian. Một phần quan trọng của chương trình là tiến hành các thí nghiệm khoa học.

Trong chuyến bay, Phạm Tuân thực hiện những thí nghiệm liên quan đến nghiên cứu vật liệu và sinh học. Những kết quả thu được sau đó góp phần đặt nền móng cho một số hướng nghiên cứu và ứng dụng công nghệ vũ trụ ở Việt Nam, trong đó có viễn thám. B

baochinhphu.vn+1

Có một điều đặc biệt trong câu chuyện ấy: bèo hoa dâu Việt Nam cũng được đưa lên vũ trụ để làm thí nghiệm. Chi tiết này được Phạm Tuân kể lại trong một cuộc giao lưu năm 2026. V

Vietnam+ (VietnamPlus)

Hình ảnh ấy thật giản dị.

Một loài thực vật quen thuộc với người Việt Nam đã cùng một phi công Việt Nam rời khỏi Trái đất.

Trở về

Ngày 31/7/1980, sau hơn một tuần thực hiện nhiệm vụ, Phạm Tuân và Viktor Gorbatko trở về Trái đất. V

Vietnam+ (VietnamPlus)

Chuyến bay đã đi vào lịch sử.

Phạm Tuân trở thành người Việt Nam đầu tiên và người châu Á đầu tiên bay vào vũ trụ. Ông cũng là một trong những người nước ngoài được trao tặng danh hiệu Anh hùng Liên Xô. B

baochinhphu.vn

Nhưng ý nghĩa của chuyến bay không chỉ nằm ở con số hay danh hiệu.

Từ một đất nước vừa trải qua nhiều năm chiến tranh, hình ảnh một người Việt Nam xuất hiện trên con tàu vũ trụ đã mở ra một câu chuyện khác: câu chuyện về khoa học, về khám phá và về khả năng vươn tới những điều tưởng như rất xa.

Nhiều thập niên sau, khi nhìn lại chuyến bay ấy, người ta không chỉ nhớ đến thời khắc tên lửa Soyuz 37 rời bệ phóng.

Người ta còn nhớ rằng, vào ngày hôm đó, một giấc mơ rất lớn của người Việt Nam đã vượt khỏi bầu trời.

Và cái tên Phạm Tuân đã trở thành một phần của lịch sử khám phá không gian.

Nguồn tham khảo

• Báo Điện tử Chính phủ – Dấu chân Việt Nam in vào vũ trụ