Phạm Tuân — phi công Việt Nam đầu tiên bay vào vũ trụ
Đêm 27-12-1972, Phạm Tuân được ghi nhận bắn rơi B-52 bằng MiG-21; ngày 23-7-1980, ông cùng Viktor Gorbatko bay vào vũ trụ trên Soyuz 37.
Điều đáng nhớ trong cuộc đời người chiến sĩ này là khả năng biến khó khăn thành hành động. Phạm Tuân sinh năm 1947 tại huyện Kiến Xương, Thái Bình, nhập ngũ và được đào tạo trở thành phi công tiêm kích MiG-21.
Xuất phát điểm của Phạm Tuân cho thấy hành trình ấy không hề được định sẵn. Trong chiến dịch phòng không tháng 12-1972, không quân tổ chức nhiều phương án vượt qua đội hình tiêm kích hộ tống để tiếp cận B-52.
Bước ngoặt quan trọng đến khi nhiệm vụ đặt ông, bà vào hoàn cảnh đặc biệt. Đêm 27-12, Phạm Tuân cất cánh, nhận dẫn đường từ sở chỉ huy, tiếp cận đội hình mục tiêu và phóng tên lửa ở cự ly thích hợp.
Trong tình thế đó, yếu tố quyết định không chỉ là lòng can đảm. Ông được ghi nhận là phi công Việt Nam đầu tiên bắn rơi B-52 trong chiến đấu trên không và được phong Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân.
Các con số của sự kiện giúp câu chuyện có thể kiểm chứng rõ ràng. Sau chiến tranh, Phạm Tuân được chọn vào chương trình Intercosmos, trải qua quá trình huấn luyện khắt khe tại Liên Xô.
Sau khoảnh khắc nổi bật là cả một quá trình dài ít được nhắc tới. Ngày 23-7-1980, tàu Soyuz 37 đưa ông và Viktor Gorbatko lên trạm Salyut 6, thực hiện các thí nghiệm trong môi trường không trọng lực.
Nhìn từ kết quả cuối cùng, đóng góp cá nhân luôn gắn với sức mạnh của tập thể. Ông trở thành người Việt Nam và người châu Á đầu tiên bay vào vũ trụ, được phong Anh hùng Lao động và Anh hùng Liên Xô.
Giá trị lớn nhất của cuộc đời ấy nằm ở việc đặt nhiệm vụ chung cao hơn an toàn của bản thân. Nhân vật Phạm Tuân được ghi nhớ không phải bởi lời kể phóng đại, mà bởi những việc đã làm, những mốc thời gian và kết quả còn được lưu trong lịch sử.
