Phạm Tuấn Tài: Nhà giáo, nhà cách mạng dấn thân vì nền độc lập dân tộc

Phạm Tuấn Tài, tự Mộng Tiên, sinh năm 1905 tại huyện Vụ Bản, tỉnh Nam Định. Lớn lên, ông làm nghề dạy học ở nhiều nơi như Nam Định, Tuyên Quang và Hà Nội, qua đó tiếp xúc với nhiều người trẻ có tâm huyết.

Cuối năm 1926, cùng anh ruột là Phạm Tuấn Lâm, ông thành lập Nam Đồng thư xã. Nhà xuất bản này in các sách đề cao tinh thần ái quốc và ý thức dân tộc, tiêu biểu như Gương thiếu niên, Gương phục quốc, Trưng nữ vương diễn nghĩa và bản dịch Trung Quốc cách mạng của Tôn Dật Tiên. Nhờ đó, nơi đây dần trở thành điểm gặp gỡ của những trí thức mong muốn khôi phục độc lập cho đất nước.

Nhận ra mục đích của nhóm Nam Đồng thư xã, chính quyền thực dân Pháp đã tịch thu và cấm lưu hành các ấn phẩm của nhà xuất bản này.

Ngày 25 tháng 12 năm 1927, tại Hà Nội, nhóm nòng cốt của Nam Đồng thư xã, trong đó có Phạm Tuấn Tài, chính thức thành lập Việt Nam Quốc dân Đảng với mục tiêu lật đổ ách thống trị của thực dân Pháp ở Đông Dương. Nguyễn Thái Học được bầu làm Chủ tịch Tổng Bộ. Từ đó, Nam Đồng thư xã chấm dứt hoạt động.

Tháng 2 năm 1929, sau vụ ám sát chủ đồn điền người Pháp Hervé Bazin, thực dân Pháp tiến hành đàn áp gắt gao và nhiều đảng viên Quốc dân Đảng bị bắt, trong đó có Phạm Tuấn Tài. Tháng 7 cùng năm, ông bị kết án 15 năm lưu đày ra Côn Đảo.

Trong lao tù, ông vẫn tìm cách đưa ra ngoài nhiều tờ báo cách mạng như Tiếng gọi, Tiếng rên và Tiếng gào. Điều kiện sống khắc nghiệt khiến sức khỏe ông suy kiệt nghiêm trọng. Chính trong thời gian ở Côn Đảo, ông tiếp xúc với các tù nhân cộng sản và dần tiếp nhận lý tưởng cộng sản.

Năm 1936, ông được ra tù. Ngày 20 tháng 7 năm 1937, ông qua đời tại Nam Định. Hiện nay, tại phường Cầu Giấy, Hà Nội có con đường mang tên ông để ghi nhớ công lao.

Cuộc đời Phạm Tuấn Tài cho thấy người trí thức chân chính có thể dùng ngòi bút và nghề giáo để thức tỉnh lòng yêu nước. Với thế hệ trẻ hôm nay, tấm gương của ông nhắc nhở về lý tưởng sống vì cộng đồng, kiên trung trước gian khó và luôn trân trọng độc lập của dân tộc.

Nguồn tham khảo: Wikipedia tiếng Việt – "Phạm Tuấn Tài" (https://vi.wikipedia.org/wiki/Ph%E1%BA%A1m_Tu%E1%BA%A5n_T%C3%A0i), nội dung được biên soạn lại theo giấy phép CC BY-SA 4.0.