Phạm Tuân - Trên bầu trời Tổ quốc

Năm 1947, tại Thái Bình, Phạm Tuân cất tiếng khóc chào đời. Không ai khi ấy có thể biết rằng cuộc đời của người con ấy rồi sẽ đi qua những năm tháng dữ dội của lịch sử dân tộc. Nhưng chính từ quê hương và thời đại ấy, một hành trình dấn thân đã bắt đầu.

Điều khiến tên tuổi Phạm Tuân được nhớ đến nằm ở một dấu ấn rất cụ thể. Phạm Tuân là phi công Không quân nhân dân Việt Nam, tham gia chiến đấu chống cuộc tập kích đường không năm 1972; về sau trở thành nhà du hành vũ trụ và mang quân hàm Trung tướng.

Đặt chi tiết ấy vào hoàn cảnh của thời bấy giờ, tôi mới cảm nhận hết sức nặng của nó. Không chiến đòi hỏi sự kết hợp chặt chẽ giữa lòng dũng cảm và kỹ thuật. Phi công phải nắm chắc tính năng máy bay, phản ứng trong thời gian rất ngắn, giữ đội hình và phối hợp với dẫn đường, radar, thông tin cùng lực lượng phòng không mặt đất. Một trận đánh trên không có thể diễn ra chỉ trong vài phút nhưng phía sau là quá trình huấn luyện, chuẩn bị kỹ thuật và bảo đảm sân bay rất công phu. Vì vậy, mỗi chiến công của phi công cũng phản ánh sự trưởng thành của cả một hệ thống chiến đấu trên bầu trời. Bầu trời thời chiến không chỉ là nơi đối đầu giữa các máy bay. Để một phi công cất cánh và trở về, phía sau còn có thợ máy, nhân viên thông tin, dẫn đường, radar và lực lượng bảo vệ sân bay. Trong những năm không quân đối phương đánh phá ác liệt, việc giữ được khả năng xuất kích liên tục đã là một thử thách lớn. Những người được ghi nhận trên mặt trận này vì thế đại diện cho một lĩnh vực chiến đấu có yêu cầu kỹ thuật cao, nơi sự chính xác và kỷ luật quan trọng không kém lòng quả cảm.

Câu chuyện của Phạm Tuân giúp tôi hình dung một mặt trận mà từng giây quyết định đều diễn ra giữa bầu trời. Bản lĩnh ở đó được tạo nên từ luyện tập, kỷ luật, khả năng phán đoán và tinh thần sẵn sàng nhận nhiệm vụ trong những tình huống khắc nghiệt nhất. Bởi vậy, việc kể lại đầy đủ và chính xác những gì còn được lưu giữ chính là cách để ký ức ấy tiếp tục sống trong các thế hệ sau.