Phạm Tuân: Từ bầu trời chiến tranh đến không gian vũ trụ
Phạm Tuân là một trong những nhân vật tiêu biểu của lịch sử hiện đại Việt Nam, gắn liền với hai dấu mốc đặc biệt: tham gia chiến đấu bảo vệ bầu trời miền Bắc trong kháng chiến chống Mỹ và trở thành người Việt Nam đầu tiên bay vào vũ trụ.
Phạm Tuân: Từ bầu trời chiến tranh đến không gian vũ trụ
Chủ đề: Phi công quân sự – Không quân Việt Nam – Chinh phục vũ trụ – Nhân chứng lịch sử
Thời kỳ: Kháng chiến chống Mỹ và giai đoạn sau chiến tranh (1965–1980)
Nhân vật: Phạm Tuân
Phạm Tuân là một trong những nhân vật tiêu biểu của lịch sử hiện đại Việt Nam, gắn liền với hai dấu mốc đặc biệt: tham gia chiến đấu bảo vệ bầu trời miền Bắc trong kháng chiến chống Mỹ và trở thành người Việt Nam đầu tiên bay vào vũ trụ.
Sinh năm 1947 tại Thái Bình, ông gia nhập Quân đội nhân dân Việt Nam và được đào tạo trở thành phi công tiêm kích của Không quân. Trong những năm chiến tranh, ông tham gia nhiều nhiệm vụ trực chiến, bảo vệ vùng trời miền Bắc trước các cuộc không kích.
Theo các tài liệu lịch sử, đêm 27 tháng 12 năm 1972, trong Chiến dịch Điện Biên Phủ trên không, Phạm Tuân điều khiển máy bay MiG-21 xuất kích và được phía Việt Nam ghi nhận là phi công đầu tiên bắn rơi một máy bay ném bom chiến lược B-52 trong chiến đấu trên không. Chiến công này trở thành một dấu ấn quan trọng trong lịch sử của Không quân nhân dân Việt Nam.
Sau chiến tranh, ông được tuyển chọn tham gia chương trình hợp tác không gian giữa Việt Nam và Liên Xô. Sau thời gian huấn luyện tại Trung tâm Huấn luyện Phi hành gia Gagarin, ngày 23 tháng 7 năm 1980, ông cùng nhà du hành Liên Xô Viktor Gorbatko thực hiện chuyến bay trên tàu vũ trụ Soyuz 37 đến trạm quỹ đạo Salyut 6.
Trong gần tám ngày làm việc trên quỹ đạo, đoàn bay tiến hành nhiều thí nghiệm khoa học về vật liệu, sinh học và quan sát Trái Đất, trong đó có các nội dung do các nhà khoa học Việt Nam đề xuất. Thành công của chuyến bay đánh dấu lần đầu tiên quốc kỳ Việt Nam xuất hiện trong không gian và đưa Việt Nam trở thành một trong những quốc gia có công dân bay vào vũ trụ.
Sau khi trở về, Phạm Tuân tiếp tục phục vụ trong Quân đội nhân dân Việt Nam, đảm nhiệm nhiều cương vị chỉ huy trong Quân chủng Phòng không – Không quân. Những hiện vật liên quan đến chuyến bay như bộ quần áo phi hành gia, huy hiệu, ảnh tư liệu và thiết bị huấn luyện hiện được lưu giữ tại nhiều bảo tàng trong và ngoài nước.
