PHẠM TUÂN – TỪ BẦU TRỜI LỬA ĐẠN ĐẾN VÌ SAO NGOÀI VŨ TRỤ

PHẠM TUÂN – TỪ BẦU TRỜI LỬA ĐẠN ĐẾN VÌ SAO NGOÀI VŨ TRỤ

Có những người dành tuổi trẻ để bảo vệ bầu trời quê hương. Nhưng có một người sau khi đi qua bầu trời đầy lửa ấy lại tiếp tục bay cao hơn nữa, vượt qua tầng khí quyển để nhìn Tổ quốc từ ngoài không gian. Đó là Phạm Tuân – người phi công xuất thân từ một vùng quê Thái Bình, sau này trở thành người Việt Nam đầu tiên bay vào vũ trụ.

Phạm Tuân sinh năm 1947 tại xã Quốc Tuấn, huyện Kiến Xương, Thái Bình. Tuổi thơ của ông gắn với một miền quê nông nghiệp, với những công việc rất đỗi bình dị của một cậu bé vùng đồng bằng Bắc Bộ. Khi trưởng thành, ông nhập ngũ và được tuyển chọn vào lực lượng Phòng không – Không quân. Từ một người ban đầu không phải là ứng viên nổi bật cho việc đào tạo phi công, Phạm Tuân dần bước vào con đường hàng không và được đào tạo tại Liên Xô. Chính tại đây, ông được tiếp xúc với những chiếc máy bay chiến đấu hiện đại và hình thành khát vọng được thực sự làm chủ bầu trời.

Năm 1967, ông trở về nước và trở thành phi công lái máy bay chiến đấu MiG-21. Những năm tháng sau đó đưa ông vào một trong những giai đoạn khốc liệt nhất của cuộc chiến tranh trên bầu trời miền Bắc. Đêm 27/12/1972, trong chiến dịch Hà Nội – Điện Biên Phủ trên không, Phạm Tuân xuất kích và bắn rơi một máy bay B-52. Ông được ghi nhận là phi công đầu tiên của Việt Nam bắn rơi B-52 từ trên không và trở về an toàn.

Nhưng nếu câu chuyện chỉ dừng lại ở đó thì Phạm Tuân đã là một cái tên rất đặc biệt trong lịch sử hàng không Việt Nam. Điều khiến hành trình của ông trở nên khác thường là sau chiến tranh, bầu trời đối với ông không kết thúc ở những trận không chiến.

Năm 1980, một chương mới mở ra.

Phạm Tuân được lựa chọn tham gia chương trình Interkosmos của Liên Xô. Ông cùng nhà du hành vũ trụ Viktor Gorbatko trải qua quá trình huấn luyện kéo dài khoảng 16 tháng. Ngày 23/7/1980, tàu Soyuz 37 rời bệ phóng từ sân bay vũ trụ Baikonur. Trên con tàu ấy có một người Việt Nam.

Lúc ấy, câu chuyện không còn là chuyện của một phi công đối đầu với máy bay trong bầu trời đêm.

Nó là câu chuyện về một con người rời khỏi Trái Đất.

Phạm Tuân trở thành người Việt Nam đầu tiên và người châu Á đầu tiên bay vào vũ trụ. Trong gần tám ngày trên quỹ đạo, ông cùng Gorbatko thực hiện 142 vòng bay quanh Trái Đất và tiến hành nhiều thí nghiệm khoa học trong môi trường không trọng lực, trong đó có các thí nghiệm với cây trồng và bèo hoa dâu.

Hình ảnh ấy thật đặc biệt.

Một người từng ngồi trong buồng lái MiG-21 giữa bầu trời chiến tranh, vài năm sau lại ngồi trong khoang tàu vũ trụ, nhìn Trái Đất từ một khoảng cách mà trước đó phần lớn người Việt chỉ có thể tưởng tượng.

Và có lẽ khoảnh khắc đẹp nhất không nằm ở những con số về độ cao hay tốc độ.

Mà nằm ở lúc con tàu bay qua lãnh thổ Việt Nam.

Từ ngoài không gian, Phạm Tuân nhìn xuống quê hương mình. Một đất nước nhỏ bé giữa hành tinh rộng lớn, nơi ông đã từng bay qua trong những năm tháng chiến tranh. Lần này, dưới mắt ông không còn là những mục tiêu trên bầu trời, mà là một Tổ quốc bình yên đang hiện ra từ không gian. Theo hồi ức được VietnamPlus dẫn lại, khi nhìn thấy hình dáng đất nước từ trên cao, ông xúc động thốt lên rằng quê hương đẹp quá.

Có lẽ đó là một trong những hình ảnh đẹp nhất của câu chuyện này: từ bầu trời chiến tranh đến bầu trời hòa bình.

Một người từng phải quan sát bầu trời để tìm máy bay đối phương, sau này lại quan sát chính Trái Đất để nghiên cứu địa hình, sông ngòi, biển cả và những đặc điểm của quê hương.

Điều ấy khiến hành trình Phạm Tuân không chỉ là câu chuyện về một người phi công.

Đó còn là câu chuyện về sự chuyển hóa của một khát vọng.

Tuổi trẻ của ông bắt đầu với ước muốn được bay. Chiến tranh biến việc bay thành nhiệm vụ bảo vệ bầu trời. Sau đó, khoa học lại đưa đôi cánh ấy đến một nơi hoàn toàn khác: không gian.

Từ một vùng quê chiêm trũng, một cậu bé lớn lên giữa ruộng đồng đã đi xa đến mức nhìn thấy chính quê hương mình từ ngoài Trái Đất.

Điều đó gợi cho người trẻ hôm nay một suy nghĩ rất giản dị: ước mơ lớn không phải lúc nào cũng bắt đầu từ một nơi lớn lao.

Có thể bắt đầu từ một ngôi làng.

Một lớp học.

Một chiếc bàn học.

Một lần nhìn lên bầu trời và tự hỏi: “Nếu mình cố gắng thì mình có thể đi xa đến đâu?”

Phạm Tuân từng không bắt đầu với vị trí đặc biệt. Trong quá trình tuyển chọn và đào tạo, ông phải học hỏi, thích nghi và trải qua những tiêu chuẩn khắt khe để trở thành phi công, rồi tiếp tục trải qua quá trình huấn luyện để có thể bay vào vũ trụ.

Bởi vậy, câu chuyện ấy không chỉ nói về tài năng.

Nó nói về quá trình rèn luyện.

Không ai bước thẳng từ mặt đất lên vũ trụ.

Giữa hai nơi ấy là vô số giờ học, những bài kiểm tra, những lần thất bại, những yêu cầu khắt khe và sự kiên trì đến mức đôi khi người ta phải tự hỏi mình còn có thể cố gắng thêm bao nhiêu nữa.

Nhưng chính những bước nhỏ ấy mới tạo nên một hành trình lớn.

Ngày nay, tuổi trẻ Việt Nam không còn phải lớn lên trong tiếng máy bay chiến đấu như thế hệ của Phạm Tuân. Bầu trời mà người trẻ hướng tới có thể là bầu trời của công nghệ, khoa học, hàng không, trí tuệ nhân tạo, nghiên cứu không gian hay những lĩnh vực mà vài chục năm trước còn rất xa vời.

Thế giới đã thay đổi.

Nhưng khát vọng vươn lên thì không.

Nếu thế hệ trước từng mơ làm chủ bầu trời để bảo vệ quê hương, thì thế hệ hôm nay có thể mơ làm chủ những công nghệ mới để đưa đất nước tiến xa hơn.

Nếu ngày ấy một người Việt Nam có thể bay vào vũ trụ, thì hôm nay những người trẻ khác hoàn toàn có thể tiếp tục đặt ra những câu hỏi lớn hơn: Việt Nam sẽ làm được gì trong khoa học? Sẽ đi xa đến đâu trong công nghệ? Và thế hệ mình sẽ để lại điều gì cho những người đến sau?

Bởi vậy, câu chuyện Phạm Tuân không nên chỉ được nhớ như một chiến công của quá khứ.

Nó còn có thể được đọc như một lời nhắc dành cho tuổi trẻ:

Đừng chỉ nhìn lên bầu trời để ngắm những vì sao. Hãy học cách biến một ngày nào đó, chính mình trở thành người có thể chạm tới chúng.

Từ một vùng quê Thái Bình đến bầu trời Hà Nội.

Từ bầu trời Hà Nội đến quỹ đạo Trái Đất.

Một hành trình tưởng như không thể, nhưng đã được nối lại bằng từng bước học tập, rèn luyện và nỗ lực.

Và giữa thời hoa lửa, có một người đã đi qua chiến tranh để rồi mang hình ảnh Việt Nam lên vũ trụ.

Không còn tiếng động cơ của những cuộc không chiến.

Không còn những đường bay giữa màn đêm.

Chỉ còn Trái Đất xanh lặng lẽ phía dưới và một người con Việt Nam đang nhìn về quê hương từ rất xa.

Có những người bảo vệ bầu trời. Có những người chinh phục bầu trời. Và có những người, bằng chính hành trình của mình, khiến thế hệ sau tin rằng bầu trời chưa bao giờ là giới hạn.