Phạm Tuân – Từ người chiến sĩ bắn rơi B-52 đến phi công vũ trụ

Phạm Tuân là một trong những phi công xuất sắc của Không quân Nhân dân Việt Nam, đồng thời là người Việt Nam và người châu Á đầu tiên bay vào vũ trụ. Ông sinh năm 1947 tại Quốc Tuấn, Kiến Xương, Thái Bình. Năm 1965, ông nhập ngũ và được tuyển chọn, đào tạo trở thành phi công tiêm kích. Trong những năm chiến tranh, ông nhiều lần tham gia chiến đấu bảo vệ bầu trời miền Bắc.

Đêm 27/12/1972, giữa những ngày ác liệt của Chiến dịch “Hà Nội – Điện Biên Phủ trên không”, Phạm Tuân được lệnh xuất kích từ sân bay Yên Bái trên chiếc MiG-21 số hiệu 5121. Dưới sự dẫn đường của sở chỉ huy, ông phát hiện đội hình B-52 được các máy bay F-4 hộ tống dày đặc. Trong điều kiện đêm tối và nhiễu sóng rất mạnh, ông vẫn bình tĩnh tiếp cận mục tiêu, vượt qua sự truy đuổi của máy bay hộ tống và phóng hai quả tên lửa vào chiếc B-52. Chiếc “pháo đài bay” bốc cháy và rơi xuống, còn Phạm Tuân nhanh chóng thoát ly, trở về sân bay an toàn.

Đây là lần đầu tiên một chiếc B-52 bị bắn hạ bởi máy bay tiêm kích MiG-21 của Không quân Việt Nam trong chiến dịch. Chiến công ấy đã gây tiếng vang lớn và trở thành một trong những dấu mốc nổi bật của trận chiến 12 ngày đêm cuối năm 1972. Năm 1973, Phạm Tuân được phong tặng danh hiệu Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân.

Nhưng hành trình của người phi công ấy chưa dừng lại. Năm 1977, Phạm Tuân được cử sang Liên Xô học tại Học viện Không quân Gagarin. Năm 1979, ông được lựa chọn tham gia chương trình bay vũ trụ quốc tế Interkosmos. Ngày 23/7/1980, Phạm Tuân cùng nhà du hành Liên Xô Viktor Gorbatko bắt đầu chuyến bay trên tàu Soyuz 37, trở thành người Việt Nam đầu tiên bay vào vũ trụ. Chuyến bay kéo dài đến ngày 31/7/1980.

Từ một người lính lái máy bay chiến đấu giữa bầu trời đầy bom đạn đến người Việt Nam đầu tiên đặt chân vào không gian, cuộc đời Phạm Tuân là một hành trình đặc biệt.