Phạm Văn Đồng – Dẫn đầu phái đoàn Việt Nam tại Hội nghị Genève năm 1954
Năm 1954, Phạm Văn Đồng dẫn đầu phái đoàn Việt Nam tại Hội nghị Genève, kiên trì đưa vấn đề chấm dứt chiến tranh và lập lại hòa bình ở Đông Dương vào một thỏa thuận quốc tế.
Sau thắng lợi Điện Biên Phủ, Phạm Văn Đồng đảm nhiệm vai trò Trưởng đoàn đại biểu Chính phủ Việt Nam Dân chủ Cộng hòa tại Hội nghị Genève về Đông Dương. Thành quả của ông không nằm ở một quyết định đơn lẻ, mà ở quá trình biến thắng lợi trên chiến trường thành lập trường đàm phán rõ ràng: chấm dứt chiến sự, tôn trọng độc lập, chủ quyền và quyền tự quyết của các dân tộc Đông Dương.
Chuẩn bị lập trường từ thực tế chiến trường
## Chuẩn bị lập trường từ thực tế chiến trường Công việc đầu tiên là xác định mục tiêu có thể bảo vệ trong một hội nghị gồm nhiều bên và chịu tác động của những tính toán quốc tế phức tạp. Phạm Văn Đồng cùng đoàn Việt Nam phải trình bày cuộc kháng chiến không như một vấn đề quân sự riêng lẻ, mà như cuộc đấu tranh của một dân tộc đòi quyền tự quyết. Vì vậy, các yêu cầu về đình chiến, rút quân và tôn trọng chủ quyền được đặt trong cùng một hướng giải quyết, thay vì chỉ tìm một thỏa thuận ngừng bắn tạm thời.
Kiên trì qua những vòng thương lượng
## Kiên trì qua những vòng thương lượng Hội nghị khai mạc tại Genève ngày 26 tháng 4 năm 1954, trong khi chiến sự ở Đông Dương còn tiếp diễn. Phạm Văn Đồng phải làm việc trong hoàn cảnh các nước tham dự có lợi ích khác nhau, còn vấn đề Việt Nam gắn với cả tương lai Lào và Campuchia. Đoàn Việt Nam đưa ra các đề nghị, điều chỉnh cách trình bày và tiếp tục thương lượng khi chưa đạt được đồng thuận. Cách làm ấy đòi hỏi sự tỉnh táo: giữ nguyên nguyên tắc cốt lõi nhưng chấp nhận những bước cụ thể để có thể đi đến văn bản chung.
Từ bàn đàm phán đến Hiệp định Genève
## Từ bàn đàm phán đến Hiệp định Genève Ngày 21 tháng 7 năm 1954, các bên đạt được những văn kiện về đình chỉ chiến sự ở Đông Dương. Hiệp định quy định việc ngừng bắn, tập kết và chuyển quân, đồng thời ghi nhận các nguyên tắc tôn trọng độc lập, chủ quyền, thống nhất và toàn vẹn lãnh thổ của Việt Nam. Việc ký kết không khép lại ngay mọi vấn đề, nhưng tạo ra cơ sở quốc tế quan trọng để chấm dứt cuộc chiến tranh Đông Dương lần thứ nhất. Dấu ấn của Phạm Văn Đồng ở Genève là khả năng tổ chức lập trường, kiên nhẫn thương lượng và đưa kết quả chiến đấu của nhân dân thành một cam kết ngoại giao có giá trị. Thành quả ấy cho thấy ngoại giao muốn có sức nặng phải được chuẩn bị bằng thực tế, được giữ vững bằng nguyên tắc và được hoàn tất bằng sự bền bỉ trong từng vòng đàm phán.
