Phạm Văn Đồng - Nhà lãnh đạo xuất sắc của Đảng

Thời niên thiếu, Phạm Văn Đồng đi học tại Huế; năm 1924, tốt nghiệp bậc thành chung tại Trường Quốc học Huế, rồi tiếp tục ra học tại Trường Bưởi (Trường PTTH Chu Văn An, Hà Nội hiện nay). Tại Trường Bưởi, Phạm Văn Đồng chưa học hết khóa học (2 năm) đã phải bỏ dở để ra nước ngoài. Năm 1926, Phạm Văn Đồng được tổ chức Hội Việt Nam Cách mạng Thanh niên đưa sang Quảng Châu, Trung Quốc dự lớp huấn luyện chính trị. Tại đây, Phạm Văn Đồng được gặp Nguyễn Ái Quốc và được Người truyền bá lý luận Mác-Lênin, đồng thời được kết nạp vào Hội Việt Nam Cách mạng Thanh niên. Như vậy, Phạm Văn Đồng có may mắn được gặp Nguyễn Ái Quốc từ sớm.

Đầu năm 1927, Phạm Văn Đồng từ Quảng Châu về Hà Nội, tiếp đó vào hoạt động tại Sài Gòn và được bầu làm Bí thư Kỳ bộ Hội Việt Nam Cách mạng Thanh niên Nam kỳ. Đầu tháng 5-1929, tại Hồng Kông, Phạm Văn Đồng tham dự Đại hội I, Hội Việt Nam Cách mạng Thanh niên và được bầu làm Ủy viên Ban Chấp hành Hội Việt Nam Cách mạng Thanh niên. Sau một thời gian hoạt động, củng cố các tổ chức cách mạng tại Trung kỳ, tháng 7-1929, Phạm Văn Đồng trở vào Nam hoạt động, nhưng khi vừa xuống ga Sài Gòn thì bị mật thám Pháp bắt; tiếp đó bị kết án 10 năm tù giam; tháng 7-1930 bị đưa ra giam giữ tại Côn Đảo. Đến tháng 6-1936, do kết quả đấu tranh của nhân dân ta và được sự ủng hộ của Mặt trận bình dân Pháp đòi thả tù chính trị ở Đông Dương, Phạm Văn Đồng được trả tự do, trở về đất liền tiếp tục hoạt động cách mạng.

Tháng 9-1939, tại Hà Nội, đồng chí Phạm Văn Đồng bí mật gặp Tổng Bí thư Nguyễn Văn Cừ. Hai người trao đổi về một số vấn đề của cách mạng Việt Nam trong giai đoạn mới. Phạm Văn Đồng đề nghị Tổng Bí thư Nguyễn Văn Cừ bố trí cho ra nước ngoài để gặp lãnh tụ Nguyễn Ái Quốc và được Tổng Bí thư đồng ý. Tháng 5-1940, Ban Chỉ huy ở nước ngoài bí mật bố trí cho Phạm Văn Đồng và Võ Nguyên Giáp gặp Nguyễn Ái Quốc tại Côn Minh, Trung Quốc. Đây là lần thứ hai Phạm Văn Đồng được gặp người thầy cách mạng Nguyễn Ái Quốc, còn Võ Nguyên Giáp lần đầu tiên. Cuối năm 1940, nhận chỉ thị của Nguyễn Ái Quốc phải gấp rút đào tạo cán bộ cho phong trào cách mạng ở Việt Nam sắp bùng nổ; tại Tĩnh Tây, Trung Quốc, các đồng chí: Phạm Văn Đồng, Võ Nguyên Giáp, Phùng Chí Kiên cùng biên soạn chương trình huấn luyện cán bộ, biên soạn bài giảng và tổ chức lớp huấn luyện cán bộ. Sau đó, Phạm Văn Đồng bí mật về nước. Lúc này, Nguyễn Ái Quốc cũng đã về nước từ đầu năm 1941. Tại Cao Bằng, Nguyễn Ái Quốc trực tiếp chỉ đạo xuất bản báo "Việt Nam độc lập". Số báo đầu tiên ra ngày 1-8-1941; Phạm Văn Đồng được Nguyễn Ái Quốc ủy nhiệm phụ trách tờ báo.