Phạm Văn Đồng và bước khởi đầu của Công cuộc Đổi mới 1986

Trước những khủng hoảng kinh tế - xã hội trầm trọng của đất nước trong giữa thập niên 1980, Thủ tướng Phạm Văn Đồng là một trong những nhà lãnh đạo sớm nhận thức được sự dột nát của cơ chế tập trung quan liêu bao cấp. Ông tích cực ủng hộ các mô hình "xé rào", khoán sản xuất tại các địa phương và lắng nghe ý kiến của các nhà khoa học, kinh tế học tiến bộ. Tại Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ VI của Đảng (12/1986), ông cùng tập thể Bộ Chính trị đã dũng cảm nhìn thẳng vào sự thật, đánh giá đúng những sai lầm, khuyết điểm trong quản lý kinh tế và thống nhất đề ra đường lối Đổi mới toàn diện đất nước. Năm 1987, sau 32 năm liên tục giữ chức Thủ tướng Chính phủ, ông tự nguyện xin rút khỏi vị trí lãnh đạo nhà nước, nhường lại trọng trách cho thế hệ trẻ hơn, thể hiện phong cách tác phong văn minh, vì lợi ích chung của Đảng và dân tộc. Dù rời cương vị quản lý trực tiếp, ông vẫn tiếp tục làm Cố vấn Ban Chấp hành Trung ương Đảng, đóng góp nhiều ý kiến tâm huyết cho sự nghiệp Đổi mới.