Phạm Văn Dũng

Từ năm 1954 đến 1957, ông liên tiếp bị bắt, bị cấm hoạt động chính trị tại Huế vì tham gia Báo Ngày Mai - một ấn phẩm cách mạng đấu tranh đòi hiệp thương thống nhất đất nước. Khi ra tù, ông rời Huế vào Sài Gòn, mang theo khát vọng tiếp tục con đường dở dang. Giữa Sài Gòn hoa lệ cuối thập niên 1950, ở tuổi 24, ông tốt nghiệp thủ khoa Trường ĐH Sư phạm Sài Gòn (khoa Toán), đồng thời nhận bằng cử nhân giáo khoa toán học của Trường ĐH Khoa học Sài Gòn.

Tôi hỏi: "Lúc đó ông nghĩ mình sẽ đi dạy, chứ chưa hẳn làm cách mạng?". Ông cười: "Tôi dạy học cũng là để làm cách mạng thôi. Cách mạng trong tư tưởng, trong lớp học". Không dừng lại ở đó, ông còn ghi danh học thêm luật khoa và văn khoa. "Chủ yếu để kết nối sinh viên nhiều trường, tạo mạng lưới phong trào trong lòng đô thị", ông nói. Nhờ thành tích học tập xuất sắc, ông được quyền chọn trường dạy. Và trường trung học danh giá nhất miền Nam lúc ấy - Pétrus Ký Sài Gòn (nay là Trường THPT chuyên Lê Hồng Phong, TP.HCM) đã chào đón ông.

Năm 1961, theo yêu cầu của Khu ủy, Giáo sư Lê Quang Vịnh rời Sài Gòn, ra căn cứ của Khu đoàn Sài Gòn - Gia Định để chuẩn bị thoát ly. "Hồi đó, tôi viết một bản báo cáo gửi sinh viên quốc tế, tổng kết phong trào học sinh, sinh viên miền Nam chống Mỹ - Diệm. Viết xong, chưa kịp gửi, thì địch tập kích", ông kể.