Phạm Văn Hai – Người đội trưởng biệt động kiên cường của Sài Gòn

Phạm Văn Hai sinh năm 1931 tại làng Tân Hòa, tổng Dương Hòa Thượng, quận Gò Vấp, tỉnh Gia Định, nay thuộc khu vực Bình Chánh, Thành phố Hồ Chí Minh.

Sinh ra trong một gia đình nghèo, lại có người thân từng bị chính quyền thực dân Pháp bắt giam, Phạm Văn Hai sớm chứng kiến những khó khăn và biến động của quê hương. Năm 12 tuổi, ông phải nghỉ học để đi làm thuê tại một hãng thủy tinh của người Hoa. Tại đây, ông được một cán bộ cách mạng hoạt động bí mật tuyên truyền, giác ngộ.

Năm 14 tuổi, Phạm Văn Hai bắt đầu tham gia hoạt động chống Pháp với nhiệm vụ liên lạc viên.

Sau khi quân Pháp tái chiếm Đông Dương, năm 1947, ông gia nhập lực lượng Công tác Thành, tiền thân của lực lượng Biệt động Sài Gòn. Công việc của ông gồm trinh sát, tham gia chống càn, liên lạc đưa đón cán bộ và cơ sở cách mạng, cất giấu tài liệu, vũ khí, đồng thời bảo vệ cán bộ Việt Minh hoạt động bí mật trong vùng địch kiểm soát.

Tháng 11 năm 1949, Phạm Văn Hai được phân công tham gia chiến đấu trong Tiểu đoàn Quyết tử 950 thuộc Đặc khu Sài Gòn – Chợ Lớn.

Ngày 8 tháng 6 năm 1950, khi mới 19 tuổi, ông được kết nạp vào Đảng Lao động Việt Nam.

Trong những năm kháng chiến chống Pháp, Phạm Văn Hai tham gia 39 trận đánh. Trong số đó có các trận tại bót Bôlô, quán cơm Cây Mai, Đềpô Chí Hòa, ngã năm Vĩnh Lộc và nhiều mục tiêu quân sự khác.

Một trong những chiến công nổi bật nhất của ông là trận tập kích kho bom Phú Thọ Hòa, diễn ra rạng sáng ngày 1 tháng 6 năm 1954.

Theo tư liệu được dẫn trong nguồn, trận đánh đã phá hủy hơn 9.000 tấn bom đạn, đốt cháy khoảng 10 triệu lít xăng, đồng thời làm chết và bị thương gần một tiểu đoàn lính Pháp và lính Âu – Phi.

Tiểu đoàn Quyết tử 950 sau trận đánh được tặng Huân chương Chiến công hạng Nhì. Ba chỉ huy trực tiếp của trận đánh, trong đó có Phạm Văn Hai, được thưởng Huân chương Chiến công hạng Nhất.

Sau Hiệp định Genève năm 1954, Phạm Văn Hai được phân công ở lại miền Nam, hoạt động bán công khai với bí danh Lam Sơn, tiếp tục xây dựng cơ sở cách mạng trong nội thành.

Năm 1958, ông được giao nhiệm vụ xây dựng lực lượng bảo vệ khu vực quanh Tỉnh ủy Gia Định.

Đến tháng 2 năm 1962, ông chuyển hẳn sang làm Đội trưởng Đội biệt động 65 của Đặc khu Sài Gòn – Gia Định.

Dưới sự chỉ huy của ông, trong khoảng bốn năm, Đội biệt động 65 tiến hành hơn 30 trận đánh nhằm vào các mục tiêu quân sự của Mỹ và chính quyền Việt Nam Cộng hòa.

Các hoạt động được nguồn tư liệu nhắc đến gồm phục kích trên lộ 10, đánh các đồn Bình Hưng Hòa, Trung An, Tân Thạnh Tây, khu vực Tân Sơn Nhất – Phú Thọ Hòa, cùng một số trận đánh tại nội đô Sài Gòn.

Một trong những chiến công nổi bật gắn với tên tuổi Phạm Văn Hai là trận đánh vào tàu CARD tại bến Bạch Đằng ngày 2 tháng 5 năm 1964.

Con tàu có trọng tải khoảng 16.500 tấn, được sử dụng để vận chuyển máy bay và trang thiết bị quân sự của Mỹ.

Trận đánh được thực hiện trong điều kiện hoạt động bí mật, giữa khu vực đô thị Sài Gòn. Đây là một trong những hoạt động tiêu biểu của lực lượng biệt động Sài Gòn – Gia Định nhằm đánh vào các mục tiêu quân sự quan trọng ngay giữa khu vực do đối phương kiểm soát.

Giữa năm 1964, Phạm Văn Hai được cử vào căn cứ để dự huấn luyện. Sau đó, ông được phân công tham gia Ban Chấp hành Khu Đoàn Thanh niên Nhân dân Cách mạng Việt Nam, phụ trách công tác quân sự.

Ngày 2 tháng 5 năm 1965, ông được Ủy ban Trung ương Mặt trận Dân tộc Giải phóng miền Nam Việt Nam tặng Huân chương Quân công Giải phóng hạng Nhì.

Ngày 5 tháng 5 năm 1965, ông được tuyên dương danh hiệu Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân giải phóng.

Chưa đầy một năm sau, ngày 16 tháng 2 năm 1966, Phạm Văn Hai hy sinh tại chiến trường Củ Chi, khi mới 34 tuổi.