Phạm Văn Khanh

Ông Phạm Văn Giai vẫn là người hiền lành nhân hậu, quý trọng đạo Nho, nên trong nhà thường có gia sư dạy dỗ con cái. Trong năm người con, ai nấy đều vâng lời cha dạy, sớm tôi đèn sách chuyên cân, chỉ riêng Phạm Văn Khanh it ham sách vở, thường lên cha, cũng chúng bạn trong xóm tìm thấy học nghề võ.Theo quy định của pháp luật nhà Nguyễn thời ấy, gia đình đông con trai, phải có người đi lính, nên lúc trường thành Phạm Vân Khanh nhập ngũ. Nhờ có săn võ nghệ nên lần hồi ông được cử làm Ban biện xuất đội Đội 1 của cơ đồn điển Tường Võ, một trong các đồn điền trong tỉnh Định Tường.Khi thực dân Pháp chiếm ba tỉnh miền Đông Nam Kỳ (Biên Hoà, Gia Định, Định Tường), họ ra lệnh giải tán các đồn điền vì biệt lãnh tụ nghĩa quân (như Trương Định, Võ Duy Dương...) và lực lượng kháng chiến lúc bây giờ phần lớn từ các đồn điền mà ra. Phạm Văn Khanh ra quân vào lúc ấy.Trong khi phần lớn lính nghĩa quân đồn điển theo chủ tướng cũ tham gia xây dựng căn cứ kháng chiến chống giặc Pháp xâm lược, thì Phạm Văn Khanh lại quan hệ với Tôn Thọ Tường (1825-1877), người tỉnh Gia Định đang làm tri huyện, nhà ở Cái Thia (nay thuộc huyện Cái Bè – Tiền Giang). Khi nghĩa quân Thiên hộ Dương hoạt động mạnh chung quanh vùng Cao Lãnh, Phạm Văn Khanh được Tôn Thọ Tường tiên cử với Pháp. Phạm Văn Khanh được Pháp giao cho chức Quân bộ đạo, tổ chức và chỉ huy đội bào an bình khoảng 100 quân, chia ra to đội. Từ đó, Khanh cùng với Pháp trực tiếp đàn áp cuộc kháng chiến, khùng bồ dân lành. Từ năm 1865 Pháp thành lập khu thanh tra (tham biện) Cần Lô, đời huyện lỵ Kiến Phong về Cân Lô, để ân ngữ con đường vô Tháp Mười, giao làng Mỹ Trà, chợ Cao Lãnh cho Khanh quản lý. Khanh và đội bảo an của y nhiều lần ngăn cản các cuộc tiến công của nghĩa quân, lùng sục, bắt bở những người tình nghi tiếp tay với nghĩa quân, giao cho Pháp đem về xét xử ở trường ân Cần Lố. Tháng 4 năm 1866, Pháp tập trung đại quân tân công vô căn cứ Tháp Mười, chính Phạm Vân Khanh là người cầm quân đi đâu hướng dần giặc theo ngà sông Cần Lồ đánh vào căn cứ. Do các “công lao” đó, Phạm Văn Khanh được Pháp ban cho một huy chương bằng bạc, phía trước có hình Napoléon III, phía sau có hàng Chữ: “Phạm Văn Khanh, chef Partisans Annamites à Inspection Sa Đéc”.Sau khi qua đời, Phạm Vân Khánh được chôn cắt trước nhà việc Mỹ Trà với “bia công đức” mang tên Phạm Công Khanh. Sau Cách mạng Tháng Tám năm 1945, bia này bị dân chúng tự động đập phá. Song, nhân dân Cao Lãnh rất công bằng trong việc luân công xét tội. Ngày nay, mọi người vẫn nhấc đền việc ông trùng tu và cấm bia mộ cho ông bà Nguyễn Tú – còn gọi là Bia Tiên hiến (người góp phần khai hoang xây dựng vùng Cao Lãnh) tại dốc cầu Đình Trung’ và trùng tu Văn Thánh miếu Cao Lãnh năm 1878.