Phạm Văn Tứ

Ông Phạm Văn Tứ, gốc người Đàng ngoài', theo gia đình vào Nam vào khoảng nửa đầu thế kỷ XVIII, định cư ở thôn Định An (Định Yên), huyện Đông Xuyên, trấn Vĩnh Thanh (nay thuộc 2 xã Định Yên, Định An, huyện Lấp Vò, tỉnh Đồng Tháp).

Tương truyền, khi bị quân Tây Sơn truy tầm, có đoàn thuyền chúa Nguyễn Ánh chạy lánh nạn qua con rạch để tìm đường qua sông Hậu thì thuyền bị vô nước, phải kéo lên bờ để trét chai và lấp vò, rồi mới đi tiếp được. Nơi ấy, về sau có địa danh là “Lấp Vò” (?).

Cũng tại đây, nhờ có sức mạnh phi thường, lại thêm võ nghệ cao cường nên ông được thu nhận làm bộ hạ dưới trướng của chúa Nguyễn, cùng với Lê Văn Duyệt.

Nhờ lập được nhiều công trận, ông được phong Tham tán Quân vụ Thần sách Quân hồ oai - Khinh xa Đô uý. Do vậy, ông được dân chúng tôn kính gọi là ông Tham Thần Tứ². Làm quan chẳng được bao lâu, ông xin lui về khẩn hoang, lập ấp.

Thuở ấy, vùng đất Định An - Định Yên còn hoang vu, rừng rậm um tùm, thú dữ đầy dẫy. Dân trong vùng mỗi khi vô đìa bắt cá, vô rừng đốn củi, thường bị hùm beo sát hại, ai cũng khiếp đảm chẳng dám đi xa. Không thể ngồi yên nhìn dân chúng khốn khổ, ông Tham Thần Tứ ra tay diệt thú dữ, trừ hại cho dân, khi gặp cọp, ông đánh đuổi chúng bằng tay không. Từ đó, cọp beo trong vùng, hễ thấy ông thì khiếp sợ, kinh hoàng bỏ chạy... Nhờ vậy, dân trong làng ngày càng mở mang, khai khẩn thêm ruộng đất, có được cuộc sống an lành. Mỗi khi cọp xuất hiện, dân chúng đều đồng thanh hô: “Bố ông Tham Thần! có cọp! có cọp !..." thì chẳng những một con cọp mà cả bầy cọp cũng hoảng sợ bỏ chạy vô rừng'.

Năm 1833, Lê Văn Khôi nổi dậy chiếm thành Gia Định, rồi chưa đầy một tháng sau làm chủ khắp các tỉnh Nam Kỳ. Lê Văn Khôi sai người đến Định Yên khuyến dụ ông Tham Thần Tứ tham gia nổi dậy. Ông Tham Thần Tứ từ chối vì không thể phản lại triều đình. Khôi cho quân kéo đến bao vây làng. Hàng chục chiếc thuyền của Lê Văn Khôi kéo đến rạch Cái Dầu Bé, đều bị ông Tham Thần Tứ và các gia tướng của ông đánh bại, nhiều tên ngoan cố cướp của, giết hại dân làng bị ông giết chết.

Để phục thù, quân Lê Văn Khôi lại kéo đến vây làng, hùng hậu gấp nhiều lần. Không để vì mình mà dân làng bị hại, ông Tham Thần Tứ chịu trói tay cho quân Lê Văn Khôi bắt giải về Gia Định, trên đường ông tự vẫn chứ không chịu để hành hình, năm ấy là năm 1834, ông Tham Thần Tứ hưởng thọ 67 tuổi.

Đình làng Định Yên được xây dựng vào khoảng năm 1850. Các bô lão trong làng nhiều lần cất công ra đến Huế xin với triều đình phong cho sắc thần, kèm lời thỉnh nguyện được tôn thờ ông Tham Thần Tứ trong đình là vị Phúc Thành Thần Hoàng của làng để phò trợ cho nhân dân trong vùng luôn được an cư lạc nghiệp. Sắc thần đình làng Định Yên được phong cấp vào năm 1852 (Nhâm Tý, Tự Đức ngũ niên) “sắc Bổn cảnh Thành hoàng. Quảng hậu Chánh trực Hộ thiện Chi thần. Quảng hậu Chánh trực Hựu thiện Đôn ngưng chỉ thần...".

Ở Nam Bộ có nhiều địa danh mang tên Cái Dầu, riêng Cái Dầu Định An - Định Yên còn được gọi là “Cái Dầu Tham Thần Tử".