PHẠM VĂN ỨNG – CHIẾC BA LÔ RÁCH VÀ LỜI THỀ TRƯỚC BÌNH MINH
Bạn đã bao giờ nhìn thấy một người chết đứng, tay vẫn ghì chặt báng súng, đôi mắt mở trừng trừng nhìn về phía trận địa đầy khói lửa chưa? Đó không phải là một thước phim điện ảnh Hollywood. Đó là sự thật khốc liệt diễn ra vào rạng sáng ngày 25 tháng 5 năm 1968 tại chiến trường Khu 4 cũ. Người đàn ông chết đứng trong tư thế tiến công ấy là Trung sĩ Phạm Văn Ứng – một người con của xã Nghĩa Đồng, huyện Tân Kỳ, tỉnh Nghệ An. Ở tuổi 26, cái tuổi mà thanh niên thời nay còn mải mê với những quán cà phê, những kế hoạch thăng tiến hay những chuyến du lịch check-in, thì anh Ứng đã chọn cho mình một cái kết lộng lẫy và bi tráng nhất của một người lính.
Tôi được nghe câu chuyện này từ một bác cựu chiến binh trung đoàn D 4 KT trong một buổi chiều mưa bên dòng sông Con. Bác kể, mùa hè năm 1968 là một chảo lửa đúng nghĩa. Máy bay Mỹ ném bom rải thảm suốt ngày đêm nhằm cắt đứt tuyến đường chi viện của ta. Đơn vị của anh Phạm Văn Ứng nhận lệnh phải giữ vững một cao điểm chiến lược bằng mọi giá. Đêm ngày 24, rạng sáng ngày 25/5, một trận pháo kích dữ dội từ phía địch dội xuống trận địa. Đất đá cày xới, khói bom khét lẹt trùm lên toàn bộ công sự. Anh Ứng lúc đó là một trung sĩ dạn dày kinh nghiệm, đã ôm khẩu súng cao xạ, liên tục nhả đạn về phía những chiếc phản lực Mỹ đang gầm rú trên đầu. Mảnh bom găm vào ngực, máu tuôn ra ướt đẫm tấm áo chiến sĩ, nhưng anh không rời trận địa một bước. Anh bắn đến viên đạn cuối cùng rồi hy sinh ngay trên mâm pháo khi ánh bình minh đầu tiên của ngày 25/5 vừa ló rạng.
Khi đồng đội tiến đến để thu dọn thi thể anh, họ phát hiện ra chiếc ba lô con cóc rách bươm vì mảnh đạn của anh vẫn còn đeo trên vai. Điều kỳ diệu là, dẫu chiếc ba lô bị xé toạc nhiều chỗ, nhưng bên trong, một cuốn sổ tay nhỏ dính máu vẫn được bảo vệ nguyên vẹn. Trong cuốn sổ ấy, anh Ứng chép tay những bài thơ tình gửi người con gái quê nhà Nghĩa Đồng chưa kịp ngỏ lời, cùng với một nắm đất nhỏ được bọc kỹ trong mảnh khăn mùi soa. Nắm đất ấy anh mang từ quê hương đi qua bao nhiêu dặm trường chiến dịch. Chiếc ba lô rách và nắm đất dính máu chính là biểu tượng cho tình yêu quê hương nồng nàn, là cái túi càn khôn chứa đựng cả tâm hồn lãng mạn lẫn ý chí sắt đá của một người trai xứ Nghệ.
Trung sĩ Phạm Văn Ứng ngã xuống khi tuổi 26 đang ở độ rực rỡ nhất. Anh ra đi không một lời trăng trối, không một tấm huân chương đeo trước ngực lúc sinh thời, nhưng dáng đứng hy sinh của anh đã hóa thành ngọn núi, thành khúc vĩ thanh bất tử của mùa hè năm 1968. Đối với thế hệ trẻ chúng tôi ngày hôm nay, chiếc ba lô rách của anh Ứng là một lời cảnh tỉnh đanh thép: Hãy sống sao cho xứng đáng với những người đã ngã xuống trước bình minh, để chúng ta có được một ngày mới trọn vẹn và tự do.
