Phạm Xuân Ẩn: Điệp Viên Hoàn Hảo Giữa Hai Thế Giới

1. Thân thế và thời niên thiếu

Phạm Xuân Ẩn có tên khai sinh là Phạm Văn Thành (ông còn có tên khác là Trần Văn Trung, thường gọi là Hai Trung). Ông sinh ngày 12/9/1927 tại Nhà thương Biên Hòa, tỉnh Đồng Nai trong một gia đình viên chức cao cấp. Quê gốc của ông ở Hải Dương. Gia đình ông chuyển đến sống tại Huế khi cụ nội của ông là nghệ nhân kim hoàn được gọi vào Kinh đô để chế tác đồ vàng bạc cho triều đình. Ông nội của ông là hiệu trưởng một trường nữ sinh ở Huế đã được vua ban kim khánh, còn cha ông là một kỹ sư công chánh cao cấp làm công tác trắc địa trên khắp miền Nam.

Thời niên thiếu, ông sống tại Sài Gòn rồi chuyển về Cần Thơ theo học tại trường Collège de Can Tho. Năm 1945, Cách mạng tháng Tám bùng nổ, ông bỏ học để tham gia tổ chức Thanh niên Tiền phong và học khóa huấn luyện tuyên truyền của Việt Minh. Đến năm 1947, ông trở lại Sài Gòn chăm sóc cha bị bệnh nặng, đồng thời tổ chức và tham gia các phong trào biểu tình học sinh, sinh viên chống Pháp và chống Mỹ. Trong giai đoạn này, ông làm thư ký cho Công ty Dầu lửa Caltex đến năm 1950.

2. Hoạt động tình báo huyền thoại

Năm 1950, ông vào làm việc tại Sở Thuế quan Sài Gòn theo nhiệm vụ được Việt Minh giao để tìm hiểu tình hình vận chuyển hàng hóa, khí tài quân sự của quân đội Pháp. Năm 1952, ông ra Chiến khu D và được Bác sĩ Phạm Ngọc Thạch trực tiếp giao nhiệm vụ tình báo chiến lược. Đến năm 1953, tại rừng U Minh (Cà Mau), ông chính thức được kết nạp vào Đảng Cộng sản Việt Nam.

• Xây dựng vỏ bọc tại quân đội Pháp và Mỹ: Năm 1954, ông bị địch gọi nhập ngũ và được bổ nhiệm làm Bí thư phòng Chiến tranh tâm lý tại Bộ Tổng hành dinh quân đội Liên hiệp Pháp. Tại đây, ông đã quen biết với Đại tá Edward Lansdale, người chỉ huy CIA tại Đông Dương. Năm 1955, ông tham gia soạn thảo các tài liệu tham mưu, tác chiến cho quân đội Sài Gòn và hỗ trợ Mỹ chọn lựa sĩ quan trẻ đưa đi đào tạo tại Mỹ.

3. Cuộc sống sau chiến tranh và những năm cuối đời

Sau ngày thống nhất đất nước, thân phận điệp viên của ông mới được công bố rộng rãi. Ngày 15/01/1976, ông được Nhà nước Việt Nam phong tặng danh hiệu Anh hùng lực lượng vũ trang nhân dân. Ông tham gia khóa học tập chính trị 10 tháng tại Hà Nội và trải qua những giằng xé nội tâm sâu sắc khi cố gắng thích nghi với cuộc sống hòa bình sau nhiều năm sống trong lòng địch.

Năm 1990, ông được thăng quân hàm Thiếu tướng. Ông nghỉ hưu năm 2002 nhưng vẫn tiếp tục đóng vai trò cộng tác viên, hỗ trợ đánh giá tài liệu cho Tổng cục Tình báo cho đến trước khi qua đời. Ông đã nhận được nhiều phần thưởng cao quý như Huân chương Độc Lập hạng nhì, Huân chương Quân công hạng Ba, Huân chương Kháng chiến chống Mỹ hạng nhất.

Ngày 20/9/2006, Thiếu tướng Phạm Xuân Ẩn qua đời tại Bệnh viện Quân y 175, TP. Hồ Chí Minh sau thời gian lâm trọng bệnh, hưởng thọ 80 tuổi.

Các nguồn tài liệu truy xuất:

1. Tướng tình báo lỗi lạc Phạm Xuân Ẩn - Người điệp viên hoàn hảo của cách mạng Việt Nam (Thanhuytphcm.vn)