Phạm Xuân Ẩn: Điệp viên "hoàn hảo" trong lòng địch (1927 - 2006)

Thiếu tướng Phạm Xuân Ẩn (mật danh X6, Hai Trung) là một trong những huyền thoại vĩ đại nhất của lịch sử tình báo Việt Nam và thế giới trong thế kỷ 20. Khác với những chiến sĩ hoạt động bí mật trong rừng núi, Phạm Xuân Ẩn chiến đấu ngay giữa trung tâm đầu não của kẻ thù tại Sài Gòn, trong một vỏ bọc vô cùng hoàn hảo: một nhà báo tài năng của hãng thông tấn danh tiếng Reuters và sau đó là tạp chí Time của Mỹ.

Sinh ra tại Đồng Nai, ông sớm giác ngộ cách mạng và được tổ chức tình báo chiến lược cử sang Mỹ học nghề báo chí để tạo vỏ bọc. Khi trở về Việt Nam, nhờ phong thái lịch lãm, tài giao tiếp xuất chúng và kiến thức uyên bác, ông nhanh chóng trở thành một nhà báo uy tín, là người bạn thân thiết của hàng loạt tướng lĩnh, chính khách cao cấp trong chính quyền Việt Nam Cộng hòa và cả giới chức tình báo quân sự Mỹ (CIA). Ông thường xuyên được mời đến các cuộc họp báo kín, tham vấn chiến lược, và thậm chí được các sĩ quan cấp cao nhờ "đọc duyệt" các kế hoạch quân sự.

Trong suốt hơn hai thập kỷ, Phạm Xuân Ẩn đã khéo léo thu thập và chuyển ra chiến khu hàng trăm cuộn phim tài liệu tuyệt mật. Những báo cáo của ông không chỉ là số liệu khô khan, mà là những phân tích chiến lược sắc sảo về âm mưu, sự bố trí lực lượng, và các chiến dịch quân sự lớn của Mỹ - ngụy như Kế hoạch Staley-Taylor, Ấp Bắc, hay các động thái trước chiến dịch Mậu Thân 1968. Điều kỳ diệu nhất là trong suốt hơn 20 năm hoạt động giữa bầy sói, ông chưa từng một lần bị lộ, chưa từng bị bắt hay nghi ngờ. Báo chí phương Tây sau này gọi ông là "Điệp viên hoàn hảo", người chiến thắng thầm lặng đã thay đổi cục diện của nhiều trận đánh định mệnh trong cuộc chiến tranh Việt Nam.