PHẠM XUÂN ẨN - NGƯỜI ĐIỆP VIÊN HOÀN HẢO CỦA CÁCH MẠNG VIỆT NAM

Trong đấu tranh giành độc lập và thống nhất đất nước, có sự đóng góp vô cùng quan trọng của một lực lượng đặc biệt – tình báo quân đội. Họ đã hy sinh trong thầm lặng, không ngại hiểm nguy, hay phải đổi họ đổi tên để góp phần đem lại thắng lợi chung của cả dân tộc. Trong những nhà tình báo xuất sắc của quân đội ta, không thể không nhắc đến nhà báo, Thiếu tướng, Anh hùng lực lượng vũ trang Phạm Xuân Ẩn, "điệp viên hoàn hảo" mang bí số Z.21.

I. Thân thế

• Phạm Xuân Ẩn sinh ngày 12/9/1927 tại Biên Hòa, Đồng Nai. Quê gốc của ông ở tại Hải Dương

• Tên khai sinh: Phạm Văn Thành (1927 - 2006)

II. Hoạt động tình báo

1945: Cách mạng tháng 8 nổ ra, ông bỏ học và tham gia tổ chức Thanh niên Tiền Phong. Tiếp đó ông tham gia học khóa huấn luyện của Việt Minh về công tác tuyên truyền.

1947: Ông quay trở lại Sài Gọn để chăm sóc người cha đang lâm bệnh nặng. Tại đây, ông tham gia và tổ chức các cuộc biểu tình của học sinh và sinh viên Sài Gòn, đầu tiên là chống Pháp rồi sau đó là chống Mỹ, tiêu biểu là phong trào Trần Văn Ơn (mang ý nghĩa lịch sử to lớn đối với thế hệ trẻ và phong trào cách mạng Việt Nam). Đồng thời, ông làm thư ký cho Công ty Dầu lửa Caltex đến năm 1950.

1957 - 1959 : Trong công tác tình báo, để có thể đi khắp nơi và tiếp cận với những nhân vật có quyền lực nhất. Phạm Xuân Ẩn là người Việt Nam đầu tiên qua Mỹ học ngành báo chí tại Quận Cam, California.

1959: Phạm Xuân Ẩn về nước, nhờ những mối quan hệ, ông được Trần Kim Tuyến, giám đốc Sở Nghiên cứu Chính trị Văn hóa Xã hội (thực chất là cơ quan mật vụ trực thuộc Phủ Tổng thống), biệt phái sang làm việc tại Việt Tấn xã phụ trách những phóng viên ngoại quốc làm việc tại đây.

1960 - 1966: Ông làm nhà báo và phóng viên cho các tờ Reuters, The New York Herald Tribune, Tuần báo Time, The Christian Science Monitor... Phạm Xuân Ẩn là người Việt Nam duy nhất vào biên chế của hãng truyền thông nước ngoài với lương rất cao thời đó (750 đô la/tháng).

Từ khi ở Mỹ về nước cho đến năm 1975: Với vỏ bọc là phóng viên, nhờ quan hệ rộng với các sĩ quan cao cấp, các nhân viên tình báo, an ninh quân đội và người của CIA… Phạm Xuân Ẩn đã có được nhiều nguồn tin tức quan trọng từ quân đội, cảnh sát và các cơ quan tình báo.

Đặc biệt, để tạo một vỏ bọc hoàn hảo, tướng Phạm Xuân Ẩn đã "hóa trang" thành một tay chơi giao du rộng rãi và “sành điệu”, ông la cà khắp các vũ trường, các nhà hàng sang trọng… Từ đó, ông tạo được lòng tin từ mọi người, mở rộng quan hệ và thu thập được rất nhiều thông tin.

Cách Phạm Xuân Ẩn chuyển thông tin đã thu thập được cũng rất khác biệt so với những người điệp viên khác. Khi cần chuyển tin đến mật khu, ông để ria mép ngụy trang và lái ô tô đi vài ngày rồi trở về Sài Gòn, như một phóng viên đi săn tin ở các điểm nóng.

Khi Mỹ thực hiện Chiến lược “Chiến tranh đặc biệt”, cách mạng ở miền Nam đã phải chịu nhiều thiệt hại vì những trận càn được hỗ trợ từ trực thăng và xe bọc thép, Phạm Xuân Ẩn đã gửi các bản báo cáo và các tài liệu chiến thuật của Mỹ - Diệm cho cách mạng, trong đó có những bản tài liệu nguyên bản về Chiến lược “Chiến tranh đặc biệt”. Nhờ đó mà quân giải phóng có sự chuẩn bị tốt nhất để chống lại các chiến thuật, chiến lược của Mỹ.

2/1/1963: Bộ đội chủ lực của ta và du kích ở Ấp Bắc (tỉnh Tiền Giang) đánh trận với quy mô 1.000 quân dưới sự chỉ huy của cố vấn Mỹ, được sự hỗ trợ của 15 máy bay trực thăng, 13 xe thiết giáp... Sau trận này, Trung ương Cục miền Nam đã phát động phong trào “Thi đua Ấp Bắc, giết giặc lập công” trong toàn Đảng, toàn quân và toàn dân ở miền Nam. Ông Phạm Xuân Ẩn được nhận Huân chương Chiến công đầu tiên.

Cũng chính ông trong giai đoạn năm 1963, sau khi anh em Ngô Đình Diệm bị đảo chính đã khẳng định: Mỹ chưa chịu ngừng tay ở Việt Nam, cho dù nhiều cấp trên của ông đã nghĩ khác. Phải đến tận năm 1965, Mỹ mới chính thức công bố tiếp tục tăng viện cho miền Nam Việt Nam, chứng minh nhận định của ông là đúng. Sở dĩ Phạm Xuân Ẩn tự tin như vậy vì ông hiểu người Mỹ hơn ai hết.

Trong sự nghiệp tình báo lừng lẫy của mình, Phạm Xuân Ẩn đã gửi về căn cứ tổng cộng 498 báo cáo, tài liệu nguyên gốc được sao chụp, các thông tin thu lượm được về tình hình của Mỹ ngụy trong đó có những thông tin vô cùng quan trọng, đặc biệt là những phân tích, nhận định, đánh giá của bản thân, góp phần rất lớn cho sự nghiệp đấu tranh giải phóng dân tộc của cách mạng Việt Nam. Những tin tức và phân tích tình báo chiến lược của Phạm Xuân Ẩn gửi đi sống động và vô cùng tỉ mỉ.

30/4/1975: Phạm Xuân Ẩn là một trong những nhà báo chứng kiến sự kiện xe tăng của Quân đội Nhân dân Việt Nam húc đổ cổng Dinh Độc Lập. Vẫn còn nhiều người chưa biết ông là một nhà tình báo phục vụ cách mạng.

1976: Phạm Xuân Ẩn được Nhà nước Việt Nam phong tặng danh hiệu “Anh hùng lực lượng vũ trang nhân dân”. Lúc này nhiều người mới biết ông là một tình báo viên thời chiến.

1978: Ông ra Hà Nội dự một khóa học tập chính trị dành cho cán bộ cao cấp.

1990: Đại tá Phạm Xuân Ẩn được thăng cấp Thiếu tướng.

2002: Ông về hưu, nhưng cho tới sáu tháng trước khi qua đời, Phạm Xuân Ẩn vẫn đóng vai trò như một cộng tác viên của tình báo Việt Nam. Ông tham gia vào việc bình luận và đánh giá các tài liệu của Tổng cục Tình báo (Tổng cục 2, trực thuộc Bộ Quốc phòng).