Phạm Xuân Ẩn - NGƯỜI ĐIỆP VIÊN TRONG BÓNG TỐI VÀ NỤ CƯỜI BẬC THẦY

Trong những năm tháng khói lửa rực trời của cuộc chiến tranh chống Mỹ, giữa lòng Sài Gòn phồn hoa và ngột ngạt, có một phóng viên kỳ cựu của các hãng tin hàng đầu phương Tây như Time, Reuters, The New York Times... Ông xuất hiện khắp nơi: từ tiệm cà phê Givral sang trọng đến các buổi họp báo của Bộ Tổng tham mưu Quân đội Sài Gòn, lúc nào cũng lịch thiệp, hài hước, tay dắt chú chó đại đao (Great Dane) trung thành. Đó là Hai Trung – tên thật là Phạm Xuân Ẩn.

Nhưng sau nụ cười hóm hỉnh và phong thái rất "Tây" ấy là một trái tim nóng hổi tình yêu Tổ quốc và một bộ óc tình báo thiên tài.

Lớp ngụy trang hoàn hảo

Sinh ra tại Đồng Nai, ngay từ trẻ Phạm Xuân Ẩn đã dấn thân vào hoạt động cách mạng. Để xây dựng một lớp vỏ bọc không thể bị bóc trần, ông được tổ chức đưa sang Mỹ học ngành báo chí tại Đại học Orange Coast (California). Tại đây, ông không chỉ thu nhận kiến thức báo chí hiện đại mà còn thấu hiểu sâu sắc tâm lý, văn hóa và tư duy của người Mỹ.

Khi trở về Sài Gòn, ông trở thành một trong những nhà báo Việt Nam hiếm hoi được giới chính trị, quân sự Mỹ và chính quyền Sài Gòn hoàn toàn tin cậy. Dưới danh nghĩa đi tìm thông tin viết bài, ông thong dong bước vào những cơ quan mật vụ, những văn phòng cấp cao nhất. Những tài liệu quan trọng bậc nhất – từ kế hoạch tác chiến, danh sách cố vấn, cho đến các chiến lược chiến tranh của Mỹ – đều được ông nghiên cứu, phân tích tỉ mỉ rồi chuyển ra chiến khu.

Những chuyến xe qua lằn ranh sinh tử

Ít ai biết rằng, mỗi bản báo cáo tình báo gửi đi là một lần Phạm Xuân Ẩn bước đi trên lưỡi dao cạo. Tài liệu giải mật được ông cuộn chặt, giấu vào ruột những chiếc bánh tét, chả lụa, hay đít hòm thư bí mật giữa rừng cao su. Có những đêm, ngồi dưới ánh đèn dầu tù mờ nơi chiến khu ngầm hay căn phòng chật hẹp giữa Sài Gòn, ông miệt mài viết các báo cáo sắc bén gửi Trung ương.

Dù sống giữa vòng kềm kẹp khắt khe của mật vụ chính quyền Sài Gòn, ông chưa từng một lần bị lộ. Sự bình tĩnh đến kinh ngạc, tư duy logic bậc thầy và tính cách chân thành đã biến ông thành một "điệp viên hoàn hảo" – người vừa hoàn thành xuất sắc nhiệm vụ cách mạng, vừa giữ trọn đạo lý và tình bạn với cả những đồng nghiệp ở bờ bên kia chiến tuyến.

Trở về sau ngày toàn thắng

Ngày 30 tháng 4 năm 197 Simple, khi những chiếc xe tăng húc văng cánh cổng Dinh Độc Lập, người ta mới ngỡ ngàng nhận ra: người phóng viên tài ba, thân thiện năm nào chính là Thượng tướng, Thiếu tướng Tình báo Quân đội Nhân dân Việt Nam Phạm Xuân Ẩn.

Ông đã đi qua "thời hoa lửa" theo một cách lặng lẽ nhất nhưng cũng lẫy lừng nhất. Sau chiến tranh, khi được hỏi về cuộc đời mình, ông chỉ mỉm cười nhẹ nhàng: "Tôi chỉ làm tròn trách nhiệm của một người dân yêu nước."