PHẠM XUÂN ẨN – NGƯỜI PHÓNG VIÊN VỚI CHIẾC MÁY ẢNH VÀ NHỮNG BÍ MẬT

PHẠM XUÂN ẨN – NGƯỜI PHÓNG VIÊN VỚI CHIẾC MÁY ẢNH VÀ NHỮNG BÍ MẬT

Nguồn truyện: Báo Quân đội nhân dân, “Vài nét về Phạm Xuân Ẩn – người cán bộ tình báo xuất sắc”; các hồi ký, sách và tư liệu về Phạm Xuân Ẩn và Cụm tình báo H63.

Sài Gòn những năm chiến tranh là một thành phố của thông tin.

Tin tức chạy qua những tòa soạn báo.

Qua quán cà phê.

Qua những cuộc gặp.

Qua những người làm việc trong các cơ quan quân sự và chính quyền.

Trong thế giới ấy có một người phóng viên tên Phạm Xuân Ẩn.

Ông viết báo.

Ông quen nhiều nhà báo nước ngoài.

Ông có khả năng tiếng Anh tốt.

Ông đi nhiều nơi.

Ông có những mối quan hệ mà một cán bộ hoạt động bí mật bình thường khó có thể có.

Nhưng phía sau nghề báo là một cuộc đời khác.

Phạm Xuân Ẩn hoạt động cho lực lượng tình báo cách mạng.

Ông thuộc Cụm tình báo H63 do Nguyễn Văn Tàu, tức Tư Cang, phụ trách.

Công việc của ông là thu thập thông tin.

Nhưng thông tin không tự nhiên xuất hiện.

Để có thông tin, ông phải xây dựng quan hệ.

Phải lắng nghe.

Phải quan sát.

Phải nhớ.

Và quan trọng nhất là phải biết mình đang ở đâu.

Một câu hỏi đặt sai chỗ có thể khiến người khác nghi ngờ.

Một hành động bất cẩn có thể làm lộ cả mạng lưới.

Vì thế, cuộc sống của Phạm Xuân Ẩn tồn tại trên một ranh giới rất mỏng.

Ban ngày là nhà báo.

Trong những cuộc gặp với đồng nghiệp nước ngoài, ông nói chuyện về chiến tranh, chính trị và báo chí.

Nhưng những thông tin ông thu được còn có một nơi khác để đến.

Chúng được chuyển cho tổ chức bằng những phương thức bí mật.

Một trong những điều đáng chú ý về hoạt động của Phạm Xuân Ẩn là khả năng giữ bí mật trong thời gian rất dài.

Ông không chỉ hoạt động trong một vài tháng.

Ông sống nhiều năm trong vỏ bọc ấy.

Nhiều người xung quanh ông không biết thân phận thật.

Ngay cả những người thường xuyên tiếp xúc với ông cũng khó hình dung phía sau người phóng viên ấy là một cán bộ tình báo.

Sau này, khi chiến tranh kết thúc, nhiều người từng quen biết ông mới biết sự thật.

Sự bất ngờ ấy cho thấy mức độ kín đáo của công việc.

Nhưng phía sau những câu chuyện tình báo thường là một cuộc sống rất cô độc.

Một người có thể có nhiều bạn bè nhưng không thể nói hết sự thật với họ.

Có thể trò chuyện rất lâu với một người nhưng vẫn phải giữ lại phần quan trọng nhất.

Có thể được người khác tin tưởng nhưng không thể để người khác biết mình thực sự là ai.

Đó là cái giá của hoạt động bí mật.

Sau năm 1975, Phạm Xuân Ẩn được tuyên dương Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân.

Những người từng biết ông trong nghề báo mới hiểu thêm về cuộc đời mà ông đã giấu kín.

Nhìn lại câu chuyện ấy, điều đáng chú ý không phải là sự bí ẩn của một “điệp viên”.

Đó là khả năng sống có kỷ luật trong một hoàn cảnh mà chỉ một sơ suất nhỏ cũng có thể thay đổi tất cả.

Chiếc máy ảnh, cuốn sổ và chiếc bút của người phóng viên tưởng như chỉ phục vụ nghề nghiệp.

Nhưng trong một cuộc chiến tranh, thông tin đôi khi cũng là một mặt trận.

Và Phạm Xuân Ẩn đã sống nhiều năm trên mặt trận ấy.