PHẠM XUÂN ẨN – TRẬN ĐÁNH KHÔNG TIẾNG SÚNG GIỮA LÒNG SÀI GÒN

Đêm 30, rạng sáng 31 tháng 1 năm 1968.

Sài Gòn bước vào một đêm Tết khác thường.

Ngoài đường, người dân vẫn đón năm mới. Nhưng phía sau những con phố tưởng như bình yên ấy, một cuộc Tổng tiến công và nổi dậy đã bắt đầu. Quân và dân ta đồng loạt tiến công vào nhiều đô thị, căn cứ và cơ quan đầu não trên khắp miền Nam. Sài Gòn – Gia Định trở thành một trong những trọng điểm lớn nhất.

Trong thành phố ấy có một người đàn ông vẫn xuất hiện với dáng vẻ của một nhà báo.

Ông đi giữa những con phố quen thuộc.

Gặp những người bạn quen thuộc.

Trò chuyện với những người Mỹ mà ông biết rõ.

Nhưng phía sau vỏ bọc ấy là một nhiệm vụ hoàn toàn khác.

Phạm Xuân Ẩn.

Ông là cán bộ tình báo chiến lược hoạt động trong lòng đối phương, thuộc mạng lưới H.63. Trong nhiều năm, ông âm thầm thu thập tài liệu, theo dõi tình hình và chuyển những thông tin quan trọng về căn cứ.

MỘT TRẬN ĐÁNH KHÔNG CÓ TIẾNG SÚNG

Nếu ngoài chiến trường, người lính đối mặt với bom đạn thì trong thế giới tình báo, một ánh mắt nghi ngờ cũng có thể trở thành hiểm họa.

Phạm Xuân Ẩn hiểu điều đó.

Ông phải sống giữa những người đang tìm cách đánh bại lực lượng mà ông bí mật phục vụ.

Ông biết cách họ suy nghĩ.

Biết cách họ đánh giá chiến trường.

Biết những điều họ đang chuẩn bị.

Và quan trọng hơn, ông phải giữ được bí mật của mình.

Trong những ngày chuẩn bị cho Mậu Thân 1968, thông tin từ mạng lưới H.63 có ý nghĩa đặc biệt đối với việc nắm tình hình Sài Gòn. Phạm Xuân Ẩn còn hỗ trợ Cụm trưởng Nguyễn Văn Tàu, tức Tư Cang, tiếp cận và khảo sát các mục tiêu trong thành phố.

Đó là một kiểu chiến đấu rất khác.

Không có tiếng súng.

Không có chiến hào.

Không có quân phục.

Chỉ có những tài liệu, những cuộc gặp và khả năng phân tích tình hình.

Nhưng mỗi thông tin được đưa ra ngoài thành công đều có thể góp phần giúp người chỉ huy hiểu rõ hơn về đối phương.

KHI CHIẾN TRƯỜNG BƯỚC VÀO LÒNG THÀNH PHỐ

Rạng sáng Tết Mậu Thân.

Những tiếng súng đầu tiên vang lên.

Sài Gòn rung chuyển.

Các lực lượng biệt động, đặc công và các đơn vị quân giải phóng tiến công vào nhiều mục tiêu quan trọng, trong đó có Đại sứ quán Mỹ, Dinh Độc Lập, Bộ Tổng tham mưu và Đài Phát thanh.

Ở một nơi nào đó trong thành phố, người đàn ông mang dáng vẻ của một nhà báo vẫn phải giữ vẻ bình thản.

Bởi nếu chỉ một hành động bất thường, tất cả có thể chấm dứt.

Những người lính ngoài kia đang đối mặt với trận đánh bằng sinh mạng.

Còn người tình báo phải đối mặt với nó bằng sự tỉnh táo và im lặng.

Đó là cuộc chiến mà chiến thắng đôi khi không được nhìn thấy ngay.

Không ai trên đường phố biết người đàn ông ấy đang đứng về phía nào.

Không ai biết những thông tin mình đang đọc có thể đã đi qua tay ông.

Và chính sự bí mật ấy là một phần sức mạnh của người tình báo.

SAU NHỮNG NGÀY MẬU THÂN

Sau đợt tiến công đầu tiên, chiến trường để lại những tổn thất rất lớn. Ngay trong Cụm H.63, Đại tá Tư Cang từng có lúc bi quan sâu sắc trước tình hình. Nhưng những thông tin và phân tích chiến lược từ Phạm Xuân Ẩn góp phần giúp cụm tình báo nhận diện những chuyển biến mới của cục diện chiến tranh.

Đó là lúc người ta hiểu rõ hơn giá trị của một chiến công tình báo.

Một viên đạn có thể hạ một người lính. Một thông tin chính xác có thể thay đổi cách người chỉ huy nhìn cả chiến trường.

Và Phạm Xuân Ẩn đã dành nhiều năm để làm công việc ấy.

Ông không xuất hiện trên những bức ảnh chiến trường với khẩu súng trên tay.

Không đứng giữa hàng quân để nhận những tràng pháo tay.

Tên tuổi của ông nhiều năm liền phải nằm trong bóng tối.

Nhưng chính bóng tối ấy lại là nơi ông chiến đấu.

NGƯỜI ĐI QUA HAI THẾ GIỚI

Điều đặc biệt nhất trong câu chuyện Phạm Xuân Ẩn có lẽ không nằm ở những bí mật tình báo.

Mà nằm ở con người ông.

Ông có nhiều mối quan hệ với các nhà báo, quan chức và người Mỹ; từng học báo chí tại Hoa Kỳ và sau này trở thành một nhà báo được nhiều đồng nghiệp phương Tây tin cậy. Chính vỏ bọc nghề nghiệp ấy giúp ông có điều kiện tiếp cận những nguồn thông tin quan trọng.

Nhưng bên dưới lớp vỏ của một nhà báo là một người đã lựa chọn con đường của mình.

Ông hiểu rằng mình đang sống giữa một cuộc chiến mà chỉ một sai lầm nhỏ cũng có thể khiến mọi thứ kết thúc.

Vì vậy, chiến công của Phạm Xuân Ẩn không phải là một trận đánh duy nhất.

Đó là một cuộc chiến kéo dài nhiều năm trong im lặng.

Một cuộc chiến mà người lính không được phép để lộ mình là người lính.

Sau này, khi chiến tranh kết thúc, những bí mật về cuộc đời Phạm Xuân Ẩn dần được hé lộ.

Người ta mới hiểu rằng giữa lòng Sài Gòn năm xưa từng có một con người sống hai cuộc đời: một nhà báo được nhiều người biết đến và một chiến sĩ tình báo hoạt động bí mật.

Nếu những người lính ngoài mặt trận chiến đấu bằng lòng quả cảm, thì Phạm Xuân Ẩn chiến đấu bằng trí tuệ, sự kiên nhẫn và khả năng giữ bí mật đến tận cùng.

Và Tết Mậu Thân 1968 là một trong những chương tiêu biểu nhất của cuộc đời ấy.

Có những người anh hùng bước ra từ chiến trường với tiếng súng vang dội.

Cũng có những người anh hùng đi qua chiến tranh trong im lặng, để đến khi lịch sử mở lại những trang đã khép, người ta mới nhận ra: họ đã đứng giữa lòng đối phương suốt nhiều năm, mang theo một niềm tin không bao giờ được phép nói thành lời.

Phạm Xuân Ẩn là một con người như thế.