Phạm Xuân Thệ

Trung tướng Phạm Xuân Thệ, sinh năm 1947 tại xã Khả Phong, huyện Kim Bảng, tỉnh Hà Nam trước đây, là một tướng lĩnh của Quân đội nhân dân Việt Nam, Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân và nguyên Tư lệnh Quân khu 1. Ông được biết đến rộng rãi với vai trò là một trong những sĩ quan trực tiếp tham gia tiếp quản Dinh Độc Lập và tổ chức việc tuyên bố đầu hàng của chính quyền Sài Gòn ngày 30/4/1975.

Sinh trưởng trong một gia đình nông dân, Phạm Xuân Thệ sớm trải qua những khó khăn của thời kỳ chiến tranh. Sự hy sinh của người anh trai trong cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp đã tác động sâu sắc đến nhận thức và lý tưởng của ông.

Ngày 15/2/1965, khi chưa đầy 18 tuổi, ông tình nguyện tham gia lực lượng thanh niên xây dựng công trình thủy điện Thác Bà tại Yên Bái.

Ngày 5/8/1967, trước yêu cầu chi viện cho chiến trường miền Nam, Phạm Xuân Thệ nhập ngũ, chính thức bắt đầu cuộc đời quân nhân kéo dài hơn bốn thập niên.

Trong cuộc kháng chiến chống Mỹ, ông từng bước trưởng thành qua nhiều nhiệm vụ quân sự, từ cán bộ cấp tiểu đoàn đến Phó Trung đoàn trưởng Trung đoàn 66, Sư đoàn 304, Quân đoàn 2.

Ông trực tiếp tham gia nhiều chiến dịch quan trọng, tích lũy kinh nghiệm chỉ huy trong thực tiễn chiến trường và được đồng đội đánh giá cao về tinh thần trách nhiệm.

Dấu ấn nổi bật nhất trong cuộc đời quân ngũ của Phạm Xuân Thệ gắn liền với Chiến dịch Hồ Chí Minh lịch sử năm 1975.

Khi đó, ông mang quân hàm Đại úy, giữ chức Phó Trung đoàn trưởng Trung đoàn 66, Sư đoàn 304, Quân đoàn 2. Ông được giao cùng một số sĩ quan chỉ huy lực lượng bộ binh đi đầu, phối hợp với các đơn vị thuộc cánh quân phía Đông tiến vào Sài Gòn.

Trưa ngày 30/4/1975, lực lượng do ông tham gia chỉ huy cùng các đơn vị xe tăng tiến vào Dinh Độc Lập, đánh dấu thời khắc chính quyền Việt Nam Cộng hòa sụp đổ.

Tại đây, Phạm Xuân Thệ trực tiếp tham gia làm việc với Tổng thống Dương Văn Minh và Thủ tướng Vũ Văn Mẫu, sau đó chỉ huy việc đưa hai người đến Đài Phát thanh Sài Gòn để công bố lời tuyên bố đầu hàng.

Theo Kết luận số 974-KL/QUTW ngày 14/3/2022 của Thường vụ Quân ủy Trung ương, Phạm Xuân Thệ cùng cán bộ, chiến sĩ Trung đoàn 66 tổ chức soạn thảo lời tuyên bố đầu hàng cho Dương Văn Minh. Sau khi Trung tá Bùi Văn Tùng có mặt, các bên tiếp tục phối hợp hoàn chỉnh văn bản.

Riêng lời tuyên bố chấp nhận đầu hàng được Trung tá Bùi Văn Tùng trực tiếp soạn thảo và đọc trên Đài Phát thanh.

Sự kiện ngày 30/4/1975 đã đưa Phạm Xuân Thệ trở thành một trong những nhân chứng tiêu biểu của thời khắc kết thúc cuộc kháng chiến chống Mỹ, mở ra kỷ nguyên đất nước thống nhất.

Sau chiến tranh, ông tiếp tục phục vụ quân đội, được cử đi đào tạo tại các học viện quân sự trong nước và nước ngoài nhằm nâng cao trình độ chỉ huy, tham mưu.

Trở về đơn vị, ông lần lượt đảm nhiệm nhiều chức vụ quan trọng. Năm 1991, Phạm Xuân Thệ được bổ nhiệm giữ chức Sư đoàn trưởng Sư đoàn 304, đơn vị mà ông từng trực tiếp chiến đấu trong những năm kháng chiến.

Năm 1995, ông được phong quân hàm Thiếu tướng và đảm nhiệm chức Tư lệnh Quân đoàn 2, còn được gọi là Binh đoàn Hương Giang.

Năm 2000, ông được điều động giữ chức Phó Tư lệnh kiêm Tham mưu trưởng Quân khu 1.

Tháng 10/2002, Phạm Xuân Thệ được bổ nhiệm làm Tư lệnh Quân khu 1, kế nhiệm Thượng tướng Nguyễn Khắc Nghiên.

Trên cương vị này, ông cùng tập thể Đảng ủy, Bộ Tư lệnh Quân khu lãnh đạo công tác xây dựng lực lượng vũ trang, củng cố nền quốc phòng toàn dân và nâng cao khả năng sẵn sàng chiến đấu tại địa bàn Việt Bắc.

Với kinh nghiệm trưởng thành từ chiến trường và nhiều năm đảm nhiệm các chức vụ chỉ huy, ông tiếp tục đóng góp vào quá trình xây dựng quân đội trong thời kỳ hòa bình.

Năm 2003, Phạm Xuân Thệ được thăng quân hàm Trung tướng.

Tháng 1/2008, ông nghỉ hưu theo chế độ, kết thúc hơn 40 năm phục vụ trong Quân đội nhân dân Việt Nam.

Sau khi nghỉ công tác, ông tiếp tục tham gia nhiều hoạt động giáo dục truyền thống, gặp gỡ thế hệ trẻ và chia sẻ những ký ức về Chiến dịch Hồ Chí Minh, đặc biệt là thời khắc lịch sử tại Dinh Độc Lập.

Ông cũng dành nhiều sự quan tâm đến công tác tìm kiếm, đưa hài cốt đồng đội hy sinh trong chiến tranh trở về quê hương.

Tháng 4/2011, Phạm Xuân Thệ được Nhà nước phong tặng danh hiệu Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân vì những thành tích đặc biệt xuất sắc trong cuộc kháng chiến chống Mỹ cứu nước.

Cuộc đời Trung tướng Phạm Xuân Thệ là hành trình trưởng thành từ một người thanh niên tình nguyện đến vị trí chỉ huy cấp cao của Quân đội nhân dân Việt Nam.

Đặc biệt, với vai trò trực tiếp tham gia những sự kiện lịch sử ngày 30/4/1975 và sau này đảm nhiệm cương vị Tư lệnh Quân khu 1, ông đã để lại dấu ấn đáng nhớ trong lịch sử quân sự Việt Nam hiện đại.