Phần 5: Ánh sáng cách mạng soi núi rừng Mường Hum

Những năm đầu thế kỷ mới, khi tôi đã bước sang tuổi trung niên, núi rừng Mường Hum dường như đổi khác. Dù đồn Tây vẫn còn đó, nhưng trong lòng người đã nhen lên một ngọn lửa mới – ngọn lửa của sự thức tỉnh.

Từ miền xuôi, từ các vùng giáp biên, những người lạ mặt bắt đầu xuất hiện. Họ không mang súng, chỉ mang theo lời nói giản dị mà thấm sâu: nói về đất nước, về tự do, về việc người dân phải được làm chủ nương rẫy, bản làng của mình. Ban đầu, nhiều người còn dè dặt, sợ tai mắt của giặc. Nhưng rồi, qua những đêm ngồi bên bếp lửa, qua những buổi đi nương, những lời ấy lan dần như nước suối thấm vào đất.

Tôi còn nhớ có lần, một người cán bộ dừng chân trong bản, nói với chúng tôi rằng: “Muốn hết giặc, không chỉ đánh bằng dao súng, mà phải đánh bằng lòng người, bằng sự đoàn kết của cả dân tộc”. Câu nói ấy theo tôi suốt cả đời. Từ đó, nhiều trai tráng âm thầm tham gia các tổ chức kín, bảo vệ cơ sở, nuôi giấu người cách mạng, giữ liên lạc giữa các bản, các vùng.

Những câu chuyện về nghĩa quân năm xưa được kể lại bằng một ý nghĩa mới. Không chỉ là căm thù giặc, mà là niềm tin vào con đường giải phóng lâu dài. Người già dạy con cháu biết chữ, biết nghe tin tức; thanh niên học cách giữ bí mật, giữ kỷ luật. Mỗi con đường mòn, mỗi cánh rừng từng là nơi phục kích giặc, nay trở thành nơi che chở cho cách mạng.

Khi ánh sáng cách mạng thực sự lan tới, tôi hiểu rằng những hy sinh từ năm 1886, 1887 không hề uổng phí. Máu xương của cha ông đã gieo hạt giống, để đến một ngày, hạt giống ấy nảy mầm thành phong trào lớn. Núi rừng Mường Hum lại một lần nữa đứng về phía nhân dân, chứng kiến bước chuyển mình của lịch sử.

Giờ đây, khi kể lại chuyện xưa, tôi chỉ mong con cháu hiểu rằng: tự do không đến trong một sớm một chiều. Nó được hun đúc từ nhiều thế hệ, từ những người đã lặng lẽ giữ lửa trong đêm dài, để chờ ngày bình minh rực sáng trên biên cương Mường Hum.