PHAN BÁ PHIẾN – NGƯỜI ĐỨNG SAU NGHĨA HỘI QUẢNG NAM

Một sĩ phu chọn con đường kháng chiến

Trong lịch sử một phong trào, người được nhắc tên nhiều nhất thường là những người đứng đầu. Nhưng phía sau mỗi cuộc vận động lớn còn có những con người làm công việc tổ chức, kết nối và duy trì lực lượng.

Phan Bá Phiến là một trong những sĩ phu tham gia Nghĩa hội Quảng Nam cuối thế kỷ XIX. Khi chiếu Cần Vương lan tới miền Trung, ông cùng những người yêu nước ở Quảng Nam tham gia tổ chức lực lượng chống Pháp.

Công việc của những người tham gia Nghĩa hội không chỉ là cầm vũ khí. Họ phải tìm lương thực, xây dựng căn cứ, vận động nhân dân, tổ chức lực lượng và duy trì liên lạc trong điều kiện luôn bị đối phương theo dõi.

Quảng Nam khi ấy trở thành một trong những địa bàn quan trọng của phong trào kháng chiến ở Trung Kỳ. Những căn cứ được dựng lên giữa núi rừng, những cuộc liên lạc diễn ra trong bí mật và những người tham gia phải chấp nhận nguy cơ bị bắt bất cứ lúc nào.

Phan Bá Phiến không phải là cái tên thường xuất hiện ở vị trí trung tâm của các câu chuyện về Nghĩa hội. Nhưng chính những nhân vật đứng phía sau ấy giúp chúng ta hiểu rằng một phong trào không thể chỉ dựa vào một thủ lĩnh.

Lịch sử được làm nên bởi cả những người cầm quân ngoài trận địa và những người lặng lẽ tổ chức phía sau. Tên tuổi Phan Bá Phiến vì thế gắn với một lớp sĩ phu Quảng Nam đã lựa chọn đứng vào cuộc kháng chiến trong những năm đất nước đầy biến động.