Phan Bội Châu – Một đời mang nặng hai chữ non sông

Có những con người sinh ra trong một thời bình nhưng lại chọn cho mình một cuộc đời đầy giông bão. Phan Bội Châu là một con người như thế.

Ông sinh ngày 26 tháng 12 năm 1867 tại làng Sa Nam, nay thuộc Nam Đàn, Nghệ An, trong một gia đình nhà Nho yêu nước. Tên húy của ông là Phan Văn San, sau lấy hiệu Sào Nam.

Tuổi thơ của Phan Bội Châu diễn ra trong một đất nước đang chìm trong cảnh mất nước. Những câu chuyện về non sông, những biến động của thời cuộc và sự thất bại của các phong trào chống Pháp đã sớm để lại trong tâm hồn người thanh niên xứ Nghệ một nỗi đau lớn.

Ông học chữ Nho, đọc sách thánh hiền, nhưng càng học lại càng nhận ra rằng nếu chỉ tìm công danh trong khoa cử thì không thể giải quyết được nỗi đau của đất nước.

Năm 1900, Phan Bội Châu đỗ Giải nguyên tại trường thi Nghệ An. Con đường công danh mở ra trước mắt. Một người đỗ đạt hoàn toàn có thể bước vào quan trường, có thể sống một cuộc đời tương đối yên ổn.

Nhưng ông đã không chọn con đường ấy.

Đối với Phan Bội Châu, khoa bảng không phải đích đến cuối cùng. Ông muốn tìm một con đường khác – con đường cứu nước.

Từ đó, cuộc đời ông bước sang một trang mới.

Không còn là cuộc đời của một nhà Nho chỉ đọc sách dưới mái nhà.

Đó là cuộc đời của một người đi.

Đi từ Nghệ An vào Nam.

Đi qua nhiều vùng đất.

Tìm gặp những người cùng chí hướng.

Tìm hiểu thời cuộc.

Tìm kiếm một con đường để đưa dân tộc thoát khỏi cảnh mất nước.

Có những đêm ông phải rời quê hương trong bí mật. Có những ngày lênh đênh trên biển. Có những lúc không biết ngày mai sẽ ở đâu. Có những người đồng chí hôm nay còn gặp mặt, ngày mai đã có thể bị bắt hoặc hy sinh.

Nhưng ông vẫn đi.

Đằng sau dáng người của một nhà Nho là một tâm hồn luôn cháy bỏng.

Đó là ngọn lửa yêu nước.

Ngọn lửa ấy theo ông suốt cả cuộc đời.

Nó đưa ông đến với Duy Tân hội.

Đưa ông sang Nhật Bản.

Đưa ông đến với phong trào Đông Du.

Đưa ông qua Trung Quốc, Xiêm.

Và cuối cùng, đưa ông trở về Huế trong những năm tháng bị thực dân Pháp giám sát, giam lỏng.

Phan Bội Châu đã sống trong một thời đại mà đất nước chưa có độc lập.

Ông đã lựa chọn con đường đầy hiểm nguy thay vì cuộc sống bình yên.

Có thể những con đường ông lựa chọn không phải lúc nào cũng thành công.

Có thể tư tưởng và phương pháp của ông đã thay đổi theo thời gian.

Nhưng có một điều gần như không thay đổi:

Đó là nỗi đau trước vận mệnh dân tộc.

Một đời người có thể dài bảy mươi ba năm.

Nhưng một đời mang nặng hai chữ non sông thì mỗi năm tháng đều có thể trở thành một mùa hoa lửa.

Và cuộc đời Phan Bội Châu chính là một cuộc đời như vậy.