Phan Bội Châu - người có công với cách mạng

Phan Bội Châu

Phan Bội Châu (1867–1940), tên khai sinh Phan Văn San, là nhà yêu nước, nhà tư tưởng và nhà văn hoá lớn của Việt Nam đầu thế kỷ XX. Ông là linh hồn của phong trào Duy Tân, Đông Du và Việt Nam Quang Phục Hội, góp phần khai mở con đường cứu nước theo tư tưởng dân chủ hiện đại.

Thông tin chính

• Sinh: 26/12/1867, Nam Đàn, Nghệ An

Con đường cứu nước

Sinh ra trong một gia đình Nho học, Phan Bội Châu sớm nuôi chí “học để hành”. Đỗ Giải nguyên năm 1900, ông từ bỏ con đường quan lộ để dấn thân tìm cách giải phóng dân tộc. Năm 1904, ông thành lập Duy Tân hội, mời Kỳ Ngoại Hầu Cường Để làm hội chủ; một năm sau phát động phong trào Đông Du, đưa thanh niên sang Nhật Bản học tập tinh thần canh tân. Sau khi phong trào bị đàn áp, ông tiếp tục lập Việt Nam Quang Phục Hội tại Quảng Châu, chủ trương dân chủ cộng hòa.

Tư tưởng và tác phẩm4

Phan Bội Châu coi tri thức và dân quyền là nền tảng của độc lập quốc gia, kêu gọi “khai dân trí, chấn dân khí, hậu dân sinh”. Các tác phẩm của ông như Việt Nam vong quốc sử (1906) là bản “quốc sử cách mạng” đầu tiên, khơi dậy lòng yêu nước rộng khắp. Văn chương của ông mang âm hưởng bi tráng, kết hợp lý tưởng hành động với cảm hứng dân tộc, thể hiện trong cả thơ Đường luật, phú, truyện và ký .

Những năm cuối đời

Năm 1925, ông bị Pháp bắt tại Thượng Hải, sau là Huế. Nhờ phong trào phản đối rầm rộ của nhân dân, ông được “ân xá” nhưng bị an trí ở Bến Ngự (Huế). Tại đây, “Ông già Bến Ngự” tiếp tục viết, dạy học và cổ vũ thanh niên yêu nước cho đến khi qua đời .

Di sản

Phan Bội Châu được xem là người đặt nền móng cho tư tưởng dân chủ Việt Nam và là “người thầy của một thời đại” – người truyền ngọn lửa khai sáng dân trí và lòng yêu nước qua văn chương và hành động . Nhà lưu niệm và khu di tích quốc gia đặc biệt Phan Bội Châu tại Nam Đàn, Nghệ An hiện là điểm tưởng niệm và nghiên cứu quan trọng về di sản của ông.