Phan Bội Châu – Người xông pha mở đường cứu nước đầu thế kỷ XX

Đầu thế kỷ XX, khi đất nước chìm trong đêm dài nô lệ dưới gót giày thống trị của thực dân Pháp, các sĩ phu yêu nước phong kiến đứng trước ngã ba đường lịch sử. Giữa lúc ấy, cụ Phan Bội Châu xuất hiện như một ngọn hải đăng rực rỡ, người tiên phong gióng lên hồi trống thức tỉnh ý thức dân tộc, mở ra hướng đi mới theo con đường cách mạng tư sản dân quyền cho phong trào giải phóng dân tộc Việt Nam.

Sinh ra tại huyện Nam Đàn, tỉnh Nghệ An – vùng đất địa linh nhân kiệt, cụ Phan Bội Châu từ nhỏ đã nổi tiếng thông minh, văn hay chữ tốt và sớm nung nấu lòng căm thù giặc sâu sắc. Nhận thấy con đường Cần vương cứu nước theo lối cũ đã thất bại, cụ quyết định chuyển hướng sang con đường vận động cách mạng theo xu thế mới. Tháng 5 năm 1904, tại Quảng Nam, cụ cùng các đồng chí thành lập Duy Tân Hội, khởi xướng phong trào Đông Du đầy táo bạo và nghĩa khí nhằm tổ chức đưa thanh niên sang Nhật Bản học tập.

Bản thân cụ Phan Bội Châu đã bôn ba khắp nơi, từ Nhật Bản sang Trung Quốc, Xiêm (Thái Lan), thành lập Việt Nam Quang Phục Hội (năm 1912), viết ra những áng văn chương sục sôi nhiệt huyết như "Hải ngoại huyết thư", "Việt Nam vong quốc sử" để thức tỉnh hàng triệu đồng bào. Năm 1925, khi đang hoạt động cách mạng, cụ bị mật thám Pháp bắt cóc tại Thượng Hải (Trung Quốc), đưa về nước xét xử và định án khổ sai chung thân. Trước phong trào đấu tranh rầm rộ của nhân dân cả nước đòi thả cụ, thực dân Pháp phải thay đổi bản án, đưa cụ về giam lỏng tại Bến Ngự (Huế). Tại đây, "Ông già Bến Ngự" tiếp tục dành trọn những năm tháng cuối đời để truyền bá tư tưởng yêu nước cho thế hệ trẻ trước khi qua đời vào năm 1940. Dù con đường cứu nước của cụ chưa thành công trọn vẹn do những hạn chế lịch sử của thời đại, nhưng công lao khai phá và lòng yêu nước nồng nàn của cụ mãi mãi được khắc ghi như một bậc vĩ nhân mở đường.