Phan Bội Châu – Người xướng ngôn vĩ đại và bậc chí sĩ tiên phong trong phong trào cách mạng đầu thế kỷ XX
Trong chặng đường lịch sử tìm đường cứu nước của dân tộc Việt Nam đầu thế kỷ XX, khi hệ thống tư tưởng phong kiến đã lỗi thời trước sức mạnh của thực dân phương Tây, sự xuất hiện của Phan Bội Châu tựa như ngọn lửa thức tỉnh hàng triệu đồng bào. Ông là nhà yêu nước lớn, nhà tư tưởng cải cách, người khởi xướng phong trào Duy Tân và là lãnh tụ xuất sắc của phong trào cách mạng Việt Nam trước khi chủ nghĩa Mác - Lênin du nhập.
Phan Bội Châu (1867 – 1940), tự Sào Nam, hiệu Việt Điểu, Hải Thụ, quê ở làng Đan Nhiệm, xã Nam Hòa, huyện Nam Đàn, tỉnh Nghệ An. Sinh ra trong một gia đình nhà nho nghèo yêu nước, từ nhỏ ông đã nổi tiếng thần đồng, thông minh tột đỉnh và có lòng căm thù giặc sâu sắc. Suốt cuộc đời mình, ông đã hiến dâng trọn vẹn cho sự nghiệp giải phóng dân tộc, không quản ngại gian khổ, hiểm nguy hay ngục tù.
Những dấu mốc và cống hiến vĩ đại của Phan Bội Châu bao gồm:
Khởi xướng phong trào Đông Du (1905 – 1909): Nhận thức rõ sự tụt hậu về kiến thức, khoa học kỹ thuật và quân sự của nước nhà so với thế giới, Phan Bội Châu đã chủ trương đưa thanh niên ưu tú sang Nhật Bản học tập để chuẩn bị lực lượng cho tương lai. Phong trào "Đông Du" đã tạo ra một tiếng vang lớn, thức tỉnh tinh thần tự lực, tự cường và mở ra tầm nhìn mới cho các thế hệ trí thức yêu nước lúc bấy giờ (tiêu biểu như Nguyễn Thái Học, Cường Để...).
Thành lập Việt Nam Quang Phục Hội: Năm 1912, sau khi phong trào Đông Du bị chính quyền Nhật Bản câu kết với Pháp giải thể, Phan Bội Châu đã sang Trung Quốc thành lập Việt Nam Quang Phục Hội theo mô hình cộng hòa dân quốc nhằm mục đích đánh đuổi thực dân Pháp, khôi phục độc lập cho nước nhà.
Ngòi bút sắc bén thức tỉnh quốc dân: Ông sử dụng văn thơ làm vũ khí sắc bén để cổ động lòng yêu nước. Hàng loạt tác phẩm nổi tiếng của ông như Việt Nam vong quốc sử, Hải ngoại huyết thư, Tỉnh thế lệnh... được vận chuyển lén lút về nước, đánh động vào tâm can của hàng vạn người dân, thổi bùng ngọn lửa kháng Pháp mạnh mẽ trong toàn xã hội.
Tấm gương hy sinh trọn đời vì nước: Năm 1925, ông bị mật thám Pháp bắt cóc tại Thượng Hải và đưa về giam lỏng tại Huế. Trước khí tiết hiên ngang và uy tín to lớn của ông, toàn dân dấy lên phong trào đấu tranh đòi ân xá, buộc thực dân Pháp phải thả ông ra. Những năm cuối đời, ông lui về sống ở Bến Ngự (Huế), tiếp tục viết sách, truyền bá tư tưởng yêu nước cho thế hệ trẻ cho đến khi qua đời năm 1940.
Nhìn lại cuộc đời Phan Bội Châu, thế hệ hôm nay luôn kính cẩn nghiêng mình trước một nhân cách lớn, một ngọn đuốc soi đường bất khuất trong đêm dài nô lệ của lịch sử nước nhà.
