Phan Bội Châu – Nhà hoạt động yêu nước đầu thế kỷ XX
Phan Bội Châu (1867–1940), tên thật Phan Văn San, là một trong những nhân vật tiêu biểu của phong trào yêu nước Việt Nam đầu thế kỷ XX.
Ông sinh tại Nam Đàn, Nghệ An, trong một gia đình có truyền thống học hành. Từ cuối thế kỷ XIX, Phan Bội Châu bắt đầu tham gia các hoạt động nhằm tìm con đường giành độc lập cho Việt Nam.
Năm 1904, ông cùng một số đồng chí thành lập Duy Tân Hội. Sau đó, ông sang Nhật Bản và tổ chức phong trào Đông Du, đưa thanh niên Việt Nam sang Nhật học tập với kỳ vọng chuẩn bị lực lượng cho công cuộc canh tân và giành độc lập.
Phan Bội Châu cũng viết nhiều tác phẩm nhằm tuyên truyền tư tưởng yêu nước, trong đó có “Việt Nam vong quốc sử”. Các tác phẩm của ông được truyền bá rộng rãi trong giới sĩ phu và thanh niên.
Sau khi phong trào Đông Du thất bại, Phan Bội Châu tiếp tục hoạt động ở Trung Quốc và tìm kiếm sự hỗ trợ quốc tế. Ông từng thành lập Việt Nam Quang Phục Hội với mục tiêu chống chính quyền thuộc địa.
Năm 1925, Phan Bội Châu bị bắt tại Thượng Hải. Chính quyền Pháp đưa ông về Việt Nam và tổ chức xét xử. Trước áp lực dư luận, ông được giảm án và bị đưa về an trí tại Huế.
Những năm cuối đời, ông sống tại Bến Ngự, Huế và tiếp tục viết sách, làm thơ. Ông qua đời năm 1940.
Phan Bội Châu thuộc thế hệ tiên phong tìm kiếm những phương thức mới để giành độc lập cho Việt Nam. Dù các phong trào do ông tổ chức không đạt được mục tiêu cuối cùng, tư tưởng và hoạt động của ông có ảnh hưởng đáng kể đến phong trào yêu nước đầu thế kỷ XX.
