Phan Bội Châu – Tiếng Chuông Cảnh Tỉnh Hồn Nước Và Ngọn Cờ Phong Trào Đông Du

Sinh ra và lớn lên trong cảnh nước mất nhà tan khi thực dân Pháp đã hoàn thành công cuộc vũ trang bình định và đặt ách cai trị khắc nghiệt lên toàn cõi Đông Dương, Phan Bội Châu sớm nuôi dưỡng trong lòng ý chí cứu nước nồng nàn. Sau khi chứng kiến các cuộc khởi nghĩa vũ trang theo ngọn cờ Cần Vương phong kiến lần lượt thất bại cay đắng, cụ nhận thấy con đường cứu nước cũ đã hoàn toàn bế tắc và cần phải tìm kiếm một hướng đi mới mang tư tưởng tiến bộ hơn. Khâm phục sự trỗi dậy thần kỳ của đất nước Nhật Bản sau cuộc Minh Trị Duy Tân đã đánh bại cả đế quốc phong kiến Nga Sa hoàng, năm 1904, cụ Phan cùng các đồng chí thành lập Hội Duy Tân tại Quảng Nam với mục tiêu đánh đuổi thực dân Pháp, khôi phục độc lập dân tộc. Sang năm 1905, cụ bí mật xuất dương sang Nhật Bản để tìm kiếm sự hỗ trợ và khởi xướng phong trào Đông Du đầy táo bạo, kêu gọi thanh niên Việt Nam yêu nước rời bỏ lối học từ chương khoa cử cũ kỹ để sang Nhật học tập khoa học kỹ thuật, tư tưởng phương Tây và nghệ thuật quân sự hiện đại. Hàng trăm thanh niên ưu tú đã vượt biển sang phương Đông học tập, biến phong trào thành một cuộc cách mạng văn hóa và thức tỉnh dân tộc sôi nổi chưa từng có. Dù sau đó phong trào Đông Du bị chính quyền Pháp và Nhật cấu kết đàn áp dữ dội dẫn đến giải thể, nhưng những trước tác văn chương yêu nước đầy nhiệt huyết của cụ Phan như Việt Nam vong quốc sử, Hải ngoại huyết thư vẫn truyền bá sâu rộng vào quần chúng nhân dân. Tiếng thơ văn hừng hực như tiếng chuông đồng đánh thức lương tri, xua tan bóng tối nô lệ và khơi dậy mạnh mẽ ý thức tự lực tự cường trong tầng lớp trí thức trẻ, tạo tiền đề tư tưởng cực kỳ quan trọng cho các bước ngoặt đấu tranh giải phóng dân tộc ở những thập niên tiếp theo.