Phan Châu Trinh – Khát vọng khai dân trí
rong hành trình giành độc lập của dân tộc Việt Nam, có những người lựa chọn cầm vũ khí chiến đấu.
Cũng có những người tin rằng muốn đất nước mạnh lên thì trước hết người dân phải được học tập, được hiểu biết và có ý thức về trách nhiệm với đất nước.
Người tiêu biểu cho tư tưởng ấy là Phan Châu Trinh.
Ông sinh năm 1872 tại Quảng Nam trong một gia đình có truyền thống yêu nước.
Là người thông minh, học giỏi, ông đỗ đạt và bước vào con đường làm quan.
Nhưng chỉ một thời gian ngắn, Phan Châu Trinh nhận ra rằng nếu chỉ thay đổi một vài con người trong bộ máy thì chưa thể làm thay đổi vận mệnh dân tộc.
Ông quyết định từ quan.
Từ đó, ông dành toàn bộ tâm huyết cho việc vận động cải cách xã hội.
Phan Châu Trinh cho rằng một đất nước muốn phát triển phải bắt đầu từ con người.
Ông đề cao ba mục tiêu nổi tiếng:
"Khai dân trí – Chấn dân khí – Hậu dân sinh."
Theo ông:
Khai dân trí là mở mang tri thức, giúp người dân được học tập.
Chấn dân khí là khơi dậy lòng tự tin, tinh thần tự cường và ý thức trách nhiệm với đất nước.
Hậu dân sinh là cải thiện đời sống vật chất, để nhân dân có điều kiện phát triển.
Cùng với nhiều sĩ phu tiến bộ, Phan Châu Trinh tham gia cổ vũ Phong trào Duy Tân, khuyến khích mở trường học, học khoa học kỹ thuật, phát triển kinh tế và thay đổi những hủ tục lạc hậu.
Ông cũng nhiều lần diễn thuyết, viết bài và gửi kiến nghị với mong muốn cải cách nền hành chính, giáo dục và xã hội.
Vì những hoạt động ấy, ông bị chính quyền thực dân bắt giam.
Sau đó, ông sang Pháp tiếp tục vận động dư luận và nghiên cứu những tư tưởng tiến bộ của thế giới.
Năm 1925, Phan Châu Trinh trở về nước.
Dù sức khỏe yếu, ông vẫn diễn thuyết, gặp gỡ thanh niên và tiếp tục truyền bá tư tưởng đổi mới.
Ngày 24 tháng 3 năm 1926, ông qua đời tại Sài Gòn.
Lễ tang của ông đã thu hút đông đảo người dân trên khắp cả nước.
Nhiều cuộc truy điệu được tổ chức ở Hà Nội, Huế, Sài Gòn và nhiều địa phương khác.
Đó không chỉ là sự tiếc thương dành cho một nhà yêu nước, mà còn là sự tri ân đối với một người đã dành trọn đời để thức tỉnh dân tộc bằng tri thức.
Đến hôm nay, tư tưởng "Khai dân trí – Chấn dân khí – Hậu dân sinh" vẫn còn nguyên giá trị.
Đó là lời nhắc nhở rằng sự phát triển bền vững của một đất nước luôn bắt đầu từ giáo dục, con người và khát vọng vươn lên.
