Phan Châu Trinh - người có công với cách mạng

Phan Châu TrinhPhan Châu Trinh (1872–1926), hiệu Tây Hồ, tự Tử Cán, là nhà cải cách, chí sĩ yêu nước tiêu biểu đầu thế kỷ XX của Việt Nam. Ông chủ trương con đường “khai dân trí, chấn dân khí, hậu dân sinh”, đề cao dân quyền và cải cách văn hóa – giáo dục để phục hưng dân tộc thay vì dùng bạo lực chống Pháp.Key factsSinh: 9/9/1872, Tây Lộc, Quảng NamMất: 24/3/1926, Sài GònHiệu – Tự: Tây Hồ – Tử CánTư tưởng chủ đạo: Duy Tân, dân quyền, tự cường dân tộcDi tích tưởng niệm: Nhà lưu niệm tại Tam Lộc (Phú Ninh, Quảng Nam); mộ tại TP.HCMCon đường Duy TânSinh trong gia đình nhà Nho, Phan Châu Trinh sớm tiếp thu tư tưởng canh tân từ Khang Hữu Vi, Lương Khải Siêu và tư tưởng Khai sáng phương Tây. Năm 1905, ông từ quan, cùng Huỳnh Thúc Kháng và Trần Quý Cáp khởi xướng phong trào Duy Tân ở Trung Kỳ, vận động cải cách giáo dục, phát triển công thương nghiệp, nâng cao dân trí và ý thức quốc dân, phản đối chế độ phong kiến lỗi thời .Hoạt động tại PhápBị bắt và đày ra Côn Đảo sau phong trào chống thuế 1908, ông được ân xá năm 1911 và sang Pháp hoạt động. Tại đây, Phan Châu Trinh viết nhiều tác phẩm như Trung Kỳ dân biến thủy mạt ký, Đông Dương chính trị luận, cùng ký tên trong “Bản yêu sách của nhân dân An Nam” gửi Hội nghị Versailles năm 1919 với Nguyễn Ái Quốc và Phan Văn Trường .Tư tưởng và di sảnÔng phê phán cả chủ nghĩa quân chủ và bạo động, chủ trương “Ỷ Pháp cầu tiến bộ” để học lấy tinh hoa văn minh phương Tây, xây dựng nền dân chủ và xã hội công dân. Tư tưởng của ông đặt nền cho văn hóa chính trị hiện đại Việt Nam, đề cao tự chủ cá nhân và quốc gia .Cuối đời và tưởng niệmPhan Châu Trinh về nước năm 1925, diễn thuyết về đạo đức, dân trị, rồi mất năm sau. Đám tang của ông ở Sài Gòn thu hút hàng vạn người và trở thành sự kiện yêu nước lớn. Tên ông được đặt cho nhiều đường phố, trường học và cho Giải thưởng Văn hóa Phan Châu Trinh nhằm tôn vinh tinh thần khai phóng, nhân văn của ông .