Phan Châu Trinh - Nhà tư tưởng canh tân vĩ đại, chủ trương khai dân trí, chấn dân khí, hậu dân sinh
Nhà chí sĩ yêu nước, nhà tư tưởng cải cách lớn đầu thế kỷ XX, người chủ trương dùng con đường ôn hòa, cải cách dân chủ, khai hóa dân trí để giành lấy độc lập tự chủ từ bên trong.
Phan Châu Trinh sinh ra tại xã Tam Lộc, huyện Tiên Phước, tỉnh Quảng Nam, trong một gia đình võ quan triều Nguyễn. Đỗ tiến sĩ năm 1901, ông bước vào quan trường nhưng sớm chán ghét sự mục nát của bộ máy phong kiến, từ bỏ quan tước để dấn thân trọn vẹn vào con đường vận động Duy Tân cùng các đồng chí Huỳnh Thúc Kháng và Trần Quý Cáp.
Khác với phương thức bạo động vũ trang của Phan Bội Châu, cụ Phan Châu Trinh chủ trương con đường cải cách ôn hòa dựa trên nền tảng tư tưởng: "Khai dân trí, chấn dân khí, hậu dân sinh". Ông cho rằng muốn đánh đuổi thực dân trước hết phải nâng cao dân trí, bỏ hủ tục phong kiến, phát triển kinh tế thương mại và đòi thực dân Pháp phải thực hiện cải cách dân chủ, khai hóa văn minh cho người bản xứ. Những bài diễn thuyết hùng hồn và tư tưởng dân chủ tiến bộ của ông đã tạo ra một cuộc cách mạng trong nhận thức của tầng lớp trí thức và nhân dân trung kỳ đầu thế kỷ XX. Dù từng bị giam cầm tại Côn Đảo và lưu vong ở Pháp nhiều năm, cuộc đời thanh bạch, tư tưởng canh tân sắc sảo của Phan Châu Trinh đã để lại di sản vô giá cho sự nghiệp giải phóng dân tộc.
