Phan Châu Trinh và tiếng chuông thức tỉnh dân trí

Nếu Phan Bội Châu đặt hy vọng vào con đường cách mạng, thì Phan Châu Trinh lại tin rằng muốn đất nước mạnh lên thì trước hết phải nâng cao dân trí. Sinh ra ở Quảng Nam, ông đỗ đạt và từng làm quan, nhưng sớm nhận ra rằng xã hội phong kiến nhiều bất cập không thể đưa đất nước thoát khỏi tình trạng lạc hậu.

Ông từ quan để đi khắp nơi diễn thuyết. Trong những bài nói chuyện, ông kêu gọi mở trường học, học khoa học kỹ thuật, bỏ những hủ tục cản trở sự phát triển và xây dựng tinh thần tự cường của người dân.

Năm 1908, phong trào Duy Tân gặp nhiều biến cố. Phan Châu Trinh bị bắt và bị kết án nặng, sau đó được đưa sang Pháp. Những năm ở nước ngoài, ông vẫn tiếp tục viết bài, gửi kiến nghị và tranh luận về tương lai của Việt Nam.

Điều khiến nhiều người kính trọng là ông luôn tin vào sức mạnh của giáo dục. Theo ông, một dân tộc chỉ thực sự mạnh khi người dân được học hành và biết tự quyết định tương lai của mình.

Khi Phan Châu Trinh qua đời năm 1926, lễ tang của ông trở thành một sự kiện lớn với hàng vạn người tham gia. Nhiều học sinh, trí thức mặc áo tang xuống đường, biến lễ tang thành dịp bày tỏ tinh thần yêu nước.

Đến hôm nay, tư tưởng “khai dân trí, chấn dân khí, hậu dân sinh” của Phan Châu Trinh vẫn được nhiều người nhắc đến như một lời nhắc về vai trò của giáo dục trong sự phát triển của đất nước.