Phan Chu Trinh
Phan Chu Trinh (1872–1926), còn được gọi là Phan Châu Trinh, là một nhà cải cách và học giả theo chủ nghĩa dân tộc Việt Nam, người đã trở thành một trong những người ủng hộ hiện đại hóa và cải cách hòa bình dưới sự cai trị của thực dân Pháp. Những ý tưởng tiến bộ của ông về dân chủ, giáo dục và quyền công dân đã định hình sâu sắc các phong trào cải cách đầu thế kỷ 20 của Việt Nam.
Lớn lên ở Quảng Nam, Phan Chu Trinh xuất sắc trong nghiên cứu Nho giáo, lấy bằng cử nhân năm 1900 và phó bảng năm 1901. Ban đầu phục vụ trong Bộ Nghi lễ hoàng gia, ông sớm từ bỏ chức vụ, tin rằng chế độ quân chủ và hệ thống quan lại kéo dài sự trì trệ. Việc tiếp xúc với tư tưởng cải cách của Trung Quốc và phương Tây đã truyền cảm hứng cho ông tìm kiếm sự đổi mới quốc gia thông qua giáo dục và hiện đại hóa công dân.
Cùng với Huỳnh Thúc Kháng và Trần Quý Cáp, ông phát động Phong trào Duy Tân (Hiện đại hóa) ở miền trung Việt Nam, thúc đẩy các trường học mới, tinh thần kinh doanh và cải cách xã hội. Không giống như những người đương thời như Phan Bội Châu, những người ủng hộ kháng chiến vũ trang, Phan Chu Trinh kêu gọi hợp tác với những người Pháp tự do khai sáng để đạt được độc lập dần dần thông qua giáo dục và thay đổi thể chế. Các tác phẩm của ông – Đầu Pháp chính phủ thư gửi Chính phủ Pháp và Đông Dương chính trị luận – chỉ trích chế độ chuyên chế và kêu gọi quản trị dân chủ.
