Phan Đăng Lưu (1902 – 1941) – Nhà lý luận xuất sắc, chiến sĩ cộng sản kiên trung và nhà tổ chức tài năng của Đảng

Phan Đăng Lưu sinh ngày 5 tháng 5 năm 1902 tại xã Hoa Thành, huyện Yên Thành, tỉnh Nghệ An trong một gia đình nhà nho yêu nước. Sớm tiếp thu tư tưởng canh tân và tinh thần chống thực dân, ông tốt nghiệp trường Sư phạm Quy Nhơn, từng làm giáo viên trước khi dấn thân hoàn toàn vào con đường cách mạng. Năm 1925 – 1926, ông tham gia Hội Phục Việt (sau đổi thành Tân Việt Cách mạng Đảng), trở thành một trong những thủ lĩnh xuất sắc của tổ chức này trước khi gia nhập Đông Dương Cộng sản Đảng năm 1929. Trong suốt những năm 1930, đồng chí Phan Đăng Lưu hoạt động vô cùng sôi nổi trên mặt trận tư tưởng và báo chí, là chủ bút và trực tiếp viết bài cho nhiều tờ báo cách mạng hợp pháp và bán hợp pháp như tờ Sông Lam, Hồn Trẻ, Dân Tiếng, vạch trần bộ mặt bóc lột của thực dân Pháp và truyền bá chủ nghĩa Mác – Lênin vào quần chúng.

​Tại Hội nghị Trung ương lần thứ 6 (tháng 11 năm 1939) do đồng chí Nguyễn Văn Cừ chủ trì, Phan Đăng Lưu được bầu vào Ban Thường vụ Trung ương Đảng, trực tiếp tham gia hoạch định chiến lược chuyển hướng chỉ đạo chiến lược, đặt nhiệm vụ giải phóng dân tộc lên hàng đầu. Đến giữa năm 1940, trước tình hình thế giới và trong nước biến chuyển phức tạp, ông được Trung ương phân công trực tiếp vào Nam Bộ để hoãn cuộc khởi nghĩa Nam Kỳ vì đánh giá điều kiện chưa chín muồi. Dù đã nỗ lực tìm mọi cách để truyền đạt quyết định hoãn khởi nghĩa của Trung ương vào Sài Gòn, nhưng do lệnh khởi nghĩa ở nhiều nơi đã phát đi từ trước, ông vẫn bị thực dân Pháp bắt giam ngay khi vừa xuống ga Sài Gòn. Dù chịu đựng nhiều cực hình tàn khốc trong ngục thất thực dân, ông vẫn giữ vững khí tiết kiên cường. Ngày 28 tháng 8 năm 1941, thực dân Pháp hèn hạ đem ông ra xử bắn tại ngã ba Giồng (Hóc Môn). Cuộc đời oanh liệt và những đóng góp lý luận to lớn của Phan Đăng Lưu mãi mãi khắc sâu trong lịch sử vẻ vang của Đảng và dân tộc ta.