PHAN ĐĂNG LƯU – NGỌN ĐUỐC TRÍ THỨC RỰC CHÁY THỜI HOA LỬA VÀ NIỀM TỰ HÀO CỦA TUỔI TRẺ CỐ ĐÔ

Mỗi sớm mai đến trường, bước qua cánh cổng mang dòng chữ "Trường THPT Phan Đăng Lưu", trong lòng em – một Đoàn viên thanh niên lớn lên trên mảnh đất Cố đô – luôn trào dâng một niềm tự hào khó tả. Cái tên ấy không chỉ là tên gọi của một ngôi trường, mà là biểu tượng của một "ngọn đuốc trí thức" rực sáng, một nhân cách cộng sản kiên trung đã cống hiến trọn đời cho sự nghiệp giải phóng dân tộc.

Tham gia cuộc vận động viết về "Những câu chuyện thời hoa lửa", em không muốn tìm kiếm đâu xa, bởi chính người anh hùng mà ngôi trường em vinh dự mang tên đã là một pho sử vàng chói lọi, truyền lửa cho biết bao thế hệ thanh niên Việt Nam.

Từ anh viên chức ngạch Canh nông đến người Cộng sản kiên trung

Đồng chí Phan Đăng Lưu sinh ngày 5/5/1902 trong một gia đình nho học yêu nước tại xã Tràng Thành, huyện Yên Thành, tỉnh Nghệ An. Vốn là một thanh niên thông minh, học giỏi, ông thi đỗ và trở thành một viên chức ngành Canh nông. Ở thời kỳ đó, với trí tuệ và học vấn của mình, ông hoàn toàn có thể chọn một cuộc sống ấm êm, bổng lộc rủng rỉnh. Nhưng không! Tận mắt chứng kiến cảnh nước mất, nhà tan, đồng bào chịu cảnh lầm than dưới gót giày thực dân, trái tim nhiệt huyết của người thanh niên trí thức ấy đã lên tiếng.

Ông dứt khoát từ bỏ chốn quan trường, bước vào con đường hoạt động cách mạng đầy chông gai. Từ việc tham gia Hội Phục Việt, Tân Việt Cách mạng Đảng, cho đến khi trở thành một trong những lãnh đạo chủ chốt của Đảng Cộng sản Đông Dương, Phan Đăng Lưu luôn thể hiện bản lĩnh của một nhà tổ chức xuất sắc, một tầm nhìn chiến lược và một niềm tin sắt đá vào ngày mai độc lập.

Biến nhà tù đế quốc thành trường học cách mạng

Có lẽ, câu chuyện khiến em và các bạn Đoàn viên khâm phục nhất về ông chính là những năm tháng ông bị đày ải chốn lao tù. Cuối năm 1929, ông bị thực dân Pháp bắt, kết án 3 năm tù khổ sai và đày lên ngục Buôn Ma Thuột. Tại "địa ngục trần gian" này, đòn roi và sự tra tấn tàn bạo không làm nhụt chí người chiến sĩ cộng sản.

Ông đã cùng các đồng chí của mình biến nhà tù thành trường học. Với vốn kiến thức uyên thâm, ông không chỉ truyền bá chủ nghĩa Mác - Lênin mà còn tự học tiếng Ê-đê, làm thơ, viết báo trong tù để giác ngộ những người lính khố xanh, khố đỏ và đồng bào dân tộc thiểu số. Tinh thần thép ấy minh chứng cho một chân lý: Gông cùm có thể trói buộc thể xác, nhưng không bao giờ giam cầm được ý chí và lý tưởng tự do!

Dấu ấn rực rỡ tại miền Trung và mảnh đất thành phố Huế

Đối với những người con xứ Huế, tên tuổi của đồng chí Phan Đăng Lưu lại càng trở nên gần gũi. Giai đoạn 1936 - 1939, sau khi ra tù, ông được Đảng phân công chỉ đạo phong trào cách mạng ở Trung Kỳ. Chính tại Huế, Phan Đăng Lưu đã bộc lộ tài năng xuất chúng của một nhà báo, một nhà văn hóa lớn. Ông trực tiếp chỉ đạo, biên tập và viết bài cho hàng loạt tờ báo công khai của Đảng tại Huế như: Sông Hương, Dân, Dân Tiến, Dân Muốn...

Ngòi bút của ông như những mũi dao sắc lẹm, chọc thẳng vào ách thống trị của thực dân, phong kiến, thức tỉnh lòng yêu nước của tầng lớp thanh niên, học sinh và nhân dân lao động thành phố Huế bấy giờ. Phong trào đấu tranh dân chủ ở Cố đô ngày ấy sục sôi có phần đóng góp vô cùng to lớn từ trí tuệ và tài thao lược của ông.

Khí tiết sáng ngời trước mũi súng quân thù

Khởi nghĩa Nam Kỳ nổ ra, đồng chí Phan Đăng Lưu lại một lần nữa bị địch bắt. Ngày 28/8/1941, tại trường bắn Hóc Môn (Sài Gòn), thực dân Pháp đã xử bắn ông cùng nhiều đồng chí lãnh đạo cao cấp khác của Đảng như Nguyễn Văn Cừ, Hà Huy Tập, Võ Văn Tần... Trước mũi súng quân thù, người trí thức cách mạng kiên trung ấy vẫn hiên ngang, ngẩng cao đầu, hô vang khẩu hiệu bảo vệ Đảng, bảo vệ nền độc lập. Đồng chí Phan Đăng Lưu ngã xuống khi tuổi đời mới 39 – độ tuổi rực rỡ nhất của đời người, để lại một tấm gương "trí dũng song toàn, mười phân vẹn mười".

Lời hứa của tuổi trẻ hôm nay

Tháng năm trôi qua, chiến tranh đã lùi xa, nhưng "thời hoa lửa" hào hùng ấy vẫn luôn cháy mãi trong huyết quản của thế hệ trẻ. Là những Đoàn viên thanh niên đang học tập dưới mái trường THPT Phan Đăng Lưu (thành phố Huế), chúng em hiểu rằng: Hạnh phúc và hòa bình hôm nay được đánh đổi bằng máu và nước mắt của bao thế hệ cha anh.

Viết lại câu chuyện về ông không chỉ là để tri ân, mà còn là lời tự nhắc nhở bản thân. Noi gương người anh hùng Phan Đăng Lưu, tuổi trẻ chúng em xin hứa sẽ thắp tiếp ngọn lửa trí tuệ và lòng yêu nước; ra sức rèn đức, luyện tài, dấn thân vào những "mặt trận" mới của kỷ nguyên số, đóng góp sức trẻ xây dựng quê hương thành phố Huế và đất nước Việt Nam ngày càng giàu đẹp, văn minh.