Phan Đăng Lưu – Nhà lãnh đạo tiền bối tiêu biểu, chiến sĩ tiên phong trên mặt trận báo chí cách mạng

Trên con đường hoạt động cách mạng, ông là người có công lớn trong việc hoạch định đường lối, giải quyết các vấn đề cụ thể của cách mạng, đồng thời rất quan tâm đào tạo, bồi dưỡng thế hệ trẻ. Sau nhiều lần sang Quảng Châu (Trung Quốc) bàn việc hợp nhất Tân Việt Cách mạng Đảng và Hội Việt Nam Cách mạng Thanh niên, ông bị thực dân Pháp bắt tại Hải Phòng, bị đưa ra xử cùng 60 đảng viên Tân Việt Cách mạng Đảng và kết án 3 năm tù khổ sai. Trong tù, ông vẫn tích cực hoạt động, vận động anh em học tiếng Ê-đê để làm công tác binh vận, và viết báo gửi ra ngoài tố cáo chế độ tàn bạo của thực dân Pháp.

Ông cũng chính là chiến sĩ tiên phong trên mặt trận báo chí và văn học cách mạng nước nhà – từng làm chủ bút báo Dân, tờ báo công khai của Xứ ủy Trung Kỳ, và từng nói một câu để đời: cần lắng nghe "những ý muốn chính đáng, những lời phàn nàn có căn cứ" của nhân dân. Giai đoạn 1936–1939, ông trực tiếp chỉ đạo cuộc đấu tranh nghị trường, báo chí, văn hóa, tư tưởng tại Huế.

Ông có đóng góp quan trọng vào thành công của Hội nghị Trung ương Đảng lần thứ 7. Khi Nam Kỳ đang sục sôi chuẩn bị khởi nghĩa, ông ra Bắc dự Hội nghị tái lập Ban Chấp hành Trung ương Đảng để xin chủ trương đình hoãn cuộc khởi nghĩa Nam Kỳ. Nhưng khi vừa trở về đến Sài Gòn, ông bị địch bắt ngay, trong lúc khởi nghĩa Nam Kỳ đã nổ ra trong khí thế cách mạng của quần chúng và bị kẻ thù đàn áp hết sức dã man.

Với 39 năm tuổi đời, 16 năm hoạt động cách mạng liên tục, đồng chí Phan Đăng Lưu đã hiến dâng trọn cuộc đời mình cho sự nghiệp cách mạng vẻ vang của Đảng và dân tộc, để lại tấm gương sáng ngời về khí tiết người cộng sản kiên định lý tưởng, sắt son niềm tin với Đảng, với nhân dân.