PHAN ĐÌNH GIÓT? – KHÔNG: TRẦN CAN – NGƯỜI CHỈ HUY TRẺ Ở ĐIỆN BIÊN PHỦ

Một người lính trưởng thành trong chiến đấu

Trần Can sinh năm 1931 tại huyện Nam Đàn, tỉnh Nghệ An. Ông tham gia lực lượng vũ trang khi còn trẻ và trưởng thành qua nhiều năm chiến đấu. Đến Chiến dịch Điện Biên Phủ, Trần Can là Đại đội trưởng Đại đội 366, Tiểu đoàn 130, Trung đoàn 209, Đại đoàn 312.

Nếu Phan Đình Giót, Tô Vĩnh Diện hay Bế Văn Đàn thường được nhắc đến qua những hành động hy sinh đặc biệt, thì Trần Can được biết đến với vai trò một người chỉ huy trực tiếp dẫn đơn vị chiến đấu và chiếm giữ cứ điểm.

Ngày 30 tháng 3 năm 1954, quân đội Việt Nam mở đợt tiến công thứ hai vào tập đoàn cứ điểm Điện Biên Phủ. Các đơn vị lần lượt tiến công những vị trí phòng ngự của quân Pháp trên các cao điểm phía Đông.

Trong trận đánh vào cứ điểm Him Lam và sau đó là cứ điểm 507, Trần Can thể hiện vai trò của một người chỉ huy trực tiếp trên chiến trường. Ông không đứng phía sau chỉ huy mà cùng chiến sĩ tiến vào khu vực chiến đấu.

Trận đánh trên các cao điểm phía Đông

Trong các đợt tiến công của Chiến dịch Điện Biên Phủ, những cao điểm phía Đông có ý nghĩa quan trọng bởi chúng khống chế khu vực trung tâm của tập đoàn cứ điểm. Quân đội Việt Nam phải lần lượt đánh chiếm các vị trí được quân Pháp tổ chức phòng ngự.

Trần Can cùng đơn vị được giao nhiệm vụ tiến công một số cứ điểm. Điều kiện chiến đấu cực kỳ khó khăn bởi quân Pháp có hệ thống công sự, hỏa lực và lực lượng phòng thủ được tổ chức chặt chẽ.

Trong chiến đấu, vai trò của người chỉ huy rất quan trọng. Họ phải xác định hướng tiến công, động viên chiến sĩ, xử lý những tình huống bất ngờ và duy trì sự phối hợp giữa các bộ phận.

Trần Can trực tiếp dẫn đầu đơn vị chiến đấu. Chính sự có mặt ở tuyến đầu đã giúp ông duy trì tinh thần chiến đấu của bộ đội trong những thời điểm căng thẳng.

Người chỉ huy không đứng ngoài trận đánh

Một trong những điều đáng chú ý trong câu chuyện về Trần Can là hình ảnh người cán bộ chỉ huy trực tiếp ở nơi nguy hiểm nhất. Trong chiến tranh, chỉ huy không chỉ là ra mệnh lệnh. Một người chỉ huy phải hiểu tình hình thực tế và có khả năng truyền niềm tin cho chiến sĩ.

Trần Can đã nhiều lần cùng bộ đội tiến lên. Trong những trận đánh tại Điện Biên Phủ, ông trực tiếp tham gia chiến đấu và bị thương nhưng vẫn tiếp tục chỉ huy.

Điều đó cho thấy một phẩm chất quan trọng của người cán bộ: phải chịu trách nhiệm với nhiệm vụ của đơn vị bằng chính hành động của mình.

Người chiến sĩ có thể tin tưởng người chỉ huy hơn khi họ nhìn thấy người chỉ huy cùng chia sẻ nguy hiểm. Trong hoàn cảnh chiến trường, sự tin tưởng ấy có thể quyết định khả năng hoàn thành nhiệm vụ.

Hy sinh trên chiến trường Điện Biên Phủ

Trong quá trình chiến đấu tại Điện Biên Phủ, Trần Can tiếp tục chỉ huy đơn vị tiến công. Ông bị thương nhưng vẫn ở lại trận địa và tiếp tục chỉ huy bộ đội.

Sau khi hoàn thành nhiệm vụ chiếm giữ cứ điểm, Trần Can hy sinh. Ông được truy tặng danh hiệu Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân.

Tên tuổi Trần Can sau này được ghi nhớ cùng những người anh hùng của Chiến dịch Điện Biên Phủ. Nếu nhìn vào danh sách những người đã hy sinh trong chiến dịch, có thể thấy họ thuộc nhiều vị trí khác nhau: chiến sĩ trực tiếp chiến đấu, pháo thủ, công binh, cán bộ chỉ huy và lực lượng phục vụ.

Điều ấy cho thấy chiến thắng Điện Biên Phủ được tạo nên bởi sự đóng góp của cả một hệ thống, trong đó mỗi người đều có vai trò riêng.

Một chiến thắng được tạo nên từ những người rất trẻ

Điểm chung đáng chú ý của Trần Can và nhiều nhân vật Điện Biên Phủ là tuổi đời còn rất trẻ. Họ trưởng thành trong chiến tranh và được giao những nhiệm vụ mà trong hoàn cảnh bình thường có thể cần nhiều năm kinh nghiệm.

Điều này không có nghĩa tuổi trẻ tự nhiên đã có đủ năng lực. Họ trưởng thành qua rèn luyện, thực tiễn và trách nhiệm. Chiến trường buộc họ phải học rất nhanh, phải quyết định trong hoàn cảnh khó khăn và phải chịu trách nhiệm với đồng đội.

Đó cũng là một bài học quan trọng đối với thanh niên ngày nay. Tuổi trẻ không phải lý do để né tránh trách nhiệm. Nếu được rèn luyện và trao cơ hội, người trẻ hoàn toàn có thể đảm nhận những nhiệm vụ lớn.

Điều quan trọng là phải chuẩn bị năng lực và giữ tinh thần trách nhiệm khi được giao nhiệm vụ.

Từ Trần Can đến trách nhiệm của cán bộ trẻ

Câu chuyện Trần Can đặc biệt phù hợp khi nói về trách nhiệm của cán bộ trẻ. Một người lãnh đạo không chỉ cần có vị trí mà cần có năng lực, bản lĩnh và khả năng đồng hành với tập thể.

Trong thời bình, cán bộ trẻ không phải dẫn chiến sĩ vượt qua chiến hào. Nhưng họ có thể phải tổ chức một chương trình, điều hành một tập thể, giải quyết một nhiệm vụ khó hoặc đứng ra chịu trách nhiệm khi có vấn đề xảy ra.

Tinh thần của Trần Can có thể được hiểu là: người đứng đầu phải dám nhận trách nhiệm và không đẩy khó khăn cho người khác.

Đó là một giá trị có thể áp dụng trong bất kỳ tổ chức nào.

Điện Biên Phủ và ký ức về người chỉ huy trẻ

Trần Can không sống đến ngày 7 tháng 5 năm 1954. Ông không nhìn thấy toàn bộ chiến thắng Điện Biên Phủ.

Nhưng những người lính do ông chỉ huy tiếp tục chiến đấu và góp phần hoàn thành chiến dịch. Chiến thắng ấy trở thành kết quả chung của cả một thế hệ.

Ngày nay, khi đứng trước những di tích của Điện Biên Phủ, người ta thường nhớ đến những vị tướng, những chiến dịch và những trận đánh lớn. Nhưng phía sau tất cả những điều đó là những người chỉ huy trẻ như Trần Can.

Họ đã biến mệnh lệnh thành hành động, biến quyết tâm thành chiến thắng và chấp nhận hy sinh khi nhiệm vụ chưa kết thúc.

Câu chuyện của Trần Can vì thế không chỉ là câu chuyện về một người anh hùng. Đó còn là câu chuyện về trách nhiệm của người trẻ khi được giao trọng trách.