Phan Đình Giót – Người chiến sĩ lấy thân mình lấp lỗ châu mai

Có những con người đi qua lịch sử bằng những chiến công lớn lao. Nhưng cũng có những con người chỉ để lại một khoảnh khắc, một khoảnh khắc ngắn ngủi đến mức nếu không có những trang sử ghi lại, có lẽ chúng ta khó mà hình dung được họ đã từng sống, từng chiến đấu và từng yêu thương như thế nào.

Phan Đình Giót là một con người như thế.

Anh sinh năm 1922 tại thôn Vĩnh Yên, xã Tam Quan, huyện Cẩm Xuyên, tỉnh Hà Tĩnh, trong một gia đình nghèo. Từ năm mười ba tuổi, anh đã phải đi ở, làm thuê để kiếm sống. Tuổi thơ của anh không có nhiều cơ hội được học hành hay một cuộc sống đủ đầy. Nhưng chính từ cuộc đời cơ cực ấy, một người lính gan góc và giàu tình đồng đội đã trưởng thành. Sau Cách mạng Tháng Tám, anh tham gia tự vệ chiến đấu, rồi đến năm 1950 xung phong vào bộ đội.

Có lẽ chẳng ai bước vào chiến tranh mà không biết sợ. Những người lính cũng là những con người bằng da bằng thịt, cũng có gia đình, có quê hương, có những điều muốn trở về. Phan Đình Giót cũng vậy. Anh không phải một nhân vật bước ra từ truyền thuyết với một trái tim không biết rung động. Anh chỉ là một người lính bình thường, nhưng trong những thời khắc khắc nghiệt nhất, anh đã làm một điều phi thường.

Trong những năm tháng quân ngũ, anh luôn được đồng đội yêu quý. Anh sẵn sàng nhận phần khó khăn về mình, nhường thuận lợi cho người khác. Trước Chiến dịch Điện Biên Phủ, đơn vị của anh phải hành quân gần 500 km, vượt qua những con đường núi hiểm trở. Đôi chân anh nứt nẻ, rớm máu vì đường xa, nhưng anh vẫn tiếp tục cùng đồng đội tiến về phía trước. Không chỉ chiến đấu, anh còn chăm lo cho đồng đội từ những điều rất nhỏ: một giấc ngủ, một bát canh, một lời nhắc nhở khi ai đó mắc khuyết điểm. Bởi vậy, những người lính bên cạnh gọi anh bằng một cái tên rất đỗi thân thương: “anh cả”.

Rồi ngày 13 tháng 3 năm 1954 đến.

Đó là ngày quân ta nổ súng mở màn Chiến dịch Điện Biên Phủ. Mục tiêu đầu tiên là cứ điểm Him Lam. Trong màn đêm của núi rừng Điện Biên, tiếng pháo, tiếng súng và tiếng bước chân của những người lính hòa vào nhau. Phía trước họ là những lớp hàng rào, những lô cốt kiên cố và những hỏa điểm có thể chặn đứng bước tiến bất cứ lúc nào.

Phan Đình Giót cùng đồng đội tiến lên.

Trong trận đánh, anh nhiều lần bị thương nhưng vẫn tiếp tục chiến đấu. Khi một hỏa điểm của địch bắn dữ dội khiến lực lượng xung kích bị ùn lại, Phan Đình Giót không đứng yên chờ đợi. Anh ép người sát mặt đất, từng chút một tiến về phía hỏa điểm. Anh dùng tiểu liên và lựu đạn để tìm cách dập tắt nó. Nhưng hỏa lực vẫn tiếp tục bắn ra.

Và rồi, trong giây phút quyết định ấy, anh đã lựa chọn điều mà không một người bình thường nào dễ dàng lựa chọn.

Phan Đình Giót lấy thân mình lấp lỗ châu mai.

Hỏa điểm của địch bị bịt kín. Con đường tiến lên của đồng đội được mở ra. Những người lính xung kích lập tức chớp thời cơ, tiến công và tiêu diệt cứ điểm Him Lam. Phan Đình Giót hy sinh lúc 22 giờ 30 phút ngày hôm ấy.

Tôi từng nghĩ rằng, điều khiến một người trở thành anh hùng có lẽ là việc họ không biết sợ.

Nhưng càng tìm hiểu về Phan Đình Giót, tôi càng nghĩ khác.

Có lẽ anh hùng không phải là người không biết sợ. Anh hùng là người biết phía trước mình là hiểm nguy nhưng vẫn lựa chọn bước lên khi đồng đội cần mình.

Phan Đình Giót đã không có một cuộc đời dài. Anh hy sinh khi mới ngoài ba mươi tuổi, để lại quê hương, đồng đội và những người thân yêu. Anh không được nhìn thấy ngày đất nước hoàn toàn kết thúc cuộc chiến. Anh không được chứng kiến Điện Biên Phủ trở thành một mốc son của lịch sử. Anh cũng không thể biết rằng nhiều thập kỷ sau, tên mình vẫn được nhắc đến trong những trang sách của học sinh, trong những câu chuyện về một thời hoa lửa.

Nhưng có lẽ đó lại là điều đẹp nhất của sự hy sinh.

Một người có thể rời khỏi cuộc đời, nhưng những điều họ làm cho người khác thì không nhất thiết biến mất.

Ngày nay, khi chúng ta được sống giữa những con đường bình yên, được đến trường, được ngồi trong lớp học và vô tư nói về tương lai, chiến tranh đôi khi trở thành một điều rất xa xôi. Chúng ta khó có thể tưởng tượng được cảm giác của những người lính năm ấy khi bước vào một trận đánh mà chẳng ai biết mình có thể trở về hay không.

Vì thế, khi nhắc đến Phan Đình Giót, tôi không chỉ muốn nhớ đến một cái tên trong sách giáo khoa.

Tôi muốn nhớ đến một con người.

Một người từng có một tuổi thơ nghèo khó.

Một người từng đau chân trên những chặng đường hành quân.

Một người biết quan tâm đến giấc ngủ và bữa ăn của đồng đội.

Một người được gọi thân mật là “anh cả”.

Và cũng là một người, trong khoảnh khắc sinh tử, đã chọn đặt sự sống của đồng đội và nhiệm vụ lên trên sự sống của chính mình.

Có những bông hoa nở rồi sẽ tàn. Có những tuổi trẻ đi qua rồi chẳng thể trở lại. Nhưng có những tuổi trẻ đã hóa thành ký ức của cả một dân tộc.

Phan Đình Giót đã gửi lại tuổi trẻ của mình ở Điện Biên.

Và mỗi khi cái tên ấy được nhắc lên, tôi nghĩ rằng, ở đâu đó giữa những trang sử đã ngả màu thời gian, một người lính trẻ vẫn đang đứng lại trong khoảnh khắc của năm 1954 – không phải để chúng ta ca ngợi một huyền thoại, mà để chúng ta nhớ rằng lịch sử được làm nên từ những con người rất đỗi bình thường, với những trái tim biết yêu quê hương, yêu đồng đội và dám sống vì điều mình tin là đúng.

Đó có lẽ chính là ý nghĩa sâu sắc nhất của hai chữ “hoa lửa”:

giữa những năm tháng khốc liệt nhất, vẫn có những con người sống đẹp đến mức ánh sáng từ tuổi trẻ của họ còn soi đến tận hôm nay.