PHAN ĐÌNH GIÓT – NGƯỜI CON ĐẤT CẨM QUAN ĐI VÀO LỊCH SỬ

Trong ký ức của Hà Tĩnh, có những người con dù đã đi xa từ rất lâu nhưng tên tuổi vẫn trở về mỗi khi quê hương nhắc đến những năm tháng chiến tranh. Phan Đình Giót là một trong những con người như thế. Ông sinh ra ở thôn Mười, xã Cẩm Quan, huyện Cẩm Xuyên, tỉnh Hà Tĩnh. Từ một người con của vùng quê nghèo, ông trở thành người chiến sĩ của Quân đội nhân dân Việt Nam và cuối cùng ghi tên mình vào lịch sử bằng sự hy sinh tại trận Him Lam, trận đánh mở màn Chiến dịch Điện Biên Phủ ngày 13 tháng 3 năm 1954.

Nhưng nếu chỉ nhớ đến Phan Đình Giót qua hình ảnh người chiến sĩ lấy thân mình lấp lỗ châu mai thì câu chuyện về ông vẫn chưa đầy đủ. Trước thời khắc lịch sử ấy là cả một chặng đường của một người lính bình dị. Đầu tháng 3 năm 1954, Đại đội 58 được cấp trên giao nhiệm vụ tham gia trận đánh mở màn Chiến dịch Điện Biên Phủ. Cũng trong thời gian này, đơn vị được tăng cường một số chiến sĩ quê Hà Tĩnh, trong đó có Tiểu đội phó Phan Đình Giót. Theo lời kể của những người từng chiến đấu cùng ông, Giót là người chịu khó, khiêm nhường và được đồng đội quý mến ngay từ những ngày đầu về đơn vị.

Những đặc điểm ấy rất đáng chú ý. Một người anh hùng trong ký ức lịch sử không phải lúc nào cũng xuất hiện từ đầu với dáng vẻ của một nhân vật phi thường. Phan Đình Giót trước hết là một người lính. Ông sống cùng đồng đội, cùng chia sẻ những gian khổ của hành quân, cùng thực hiện nhiệm vụ và cùng chuẩn bị cho một trận đánh mà khi ấy chưa ai có thể biết chính xác nó sẽ khốc liệt đến mức nào.

Trong Chiến dịch Điện Biên Phủ, đơn vị của Phan Đình Giót phải hành quân gần 500km, vượt qua nhiều đèo, dốc và mang vác nặng. Những ngày hành quân dài khiến đôi chân người lính bị ảnh hưởng, nhưng ông vẫn tiếp tục cùng đơn vị tiến về phía trước. Báo Quân đội nhân dân ghi lại rằng dù chân bị nứt nẻ, đau buốt và rướm máu, Phan Đình Giót vẫn cố gắng tiếp tục hành quân. Những chi tiết ấy giúp chúng ta hiểu rằng phía sau khoảnh khắc anh hùng là một quá trình bền bỉ vượt qua gian khổ.

Không chỉ chịu đựng gian khổ cho riêng mình, Phan Đình Giót còn được đồng đội nhớ đến bởi sự quan tâm đến những người xung quanh. Ông lo từng giấc ngủ, bát canh cho anh em; khi thấy đồng chí có khuyết điểm, ông nhẹ nhàng phân tích và khuyên nhủ. Chính vì thế, ông được anh em trong đơn vị gọi bằng một cách gọi đầy tình cảm: “anh cả”.

Đó là một chi tiết rất đẹp. Bởi trước khi trở thành “Anh hùng Phan Đình Giót”, ông đã là một người đồng đội tốt. Sự anh hùng không phải lúc nào cũng bắt đầu bằng những việc lớn lao. Nó có thể bắt đầu từ cách một người đối xử với những người bên cạnh mình, từ sự tận tụy trong công việc, từ khả năng chịu đựng gian khổ và từ tinh thần đặt tập thể lên trên lợi ích riêng.

Ngày 13 tháng 3 năm 1954, Trung đoàn 141, Đại đoàn 312 được lệnh tiến công cứ điểm Him Lam. Khoảng 17 giờ, trận đánh mở màn Chiến dịch Điện Biên Phủ bắt đầu. Trong quá trình chiến đấu, Phan Đình Giót cùng đồng đội tiến công các vị trí của đối phương. Ông tham gia phá hỏa điểm, tạo điều kiện cho đơn vị tiếp tục tiến lên. Khi một hỏa điểm của đối phương tiếp tục cản đường tiến công, dù đã bị thương, Phan Đình Giót vẫn cố gắng tiếp cận và dùng thân mình bịt lỗ châu mai, tạo điều kiện cho đồng đội tiến lên tiêu diệt hỏa điểm. Ông đã hy sinh tại đó.

Từ một người con của Cẩm Quan đến người chiến sĩ ở Him Lam, cuộc đời Phan Đình Giót không dài. Nhưng giá trị của một cuộc đời không chỉ được đo bằng số năm đã sống. Một người có thể sống rất lâu mà không để lại dấu ấn, nhưng cũng có người chỉ sống một quãng đời ngắn mà trở thành ký ức của cả một dân tộc.

Hôm nay, quê hương Hà Tĩnh vẫn nhắc đến Phan Đình Giót như một người con ưu tú. Nhà tưởng niệm Phan Đình Giót tại xã Cẩm Quan đã được xếp hạng di tích lịch sử cấp tỉnh, trở thành một địa chỉ để nhân dân và thế hệ trẻ tưởng niệm, tìm hiểu lịch sử.

Mỗi khi nhắc đến Phan Đình Giót, chúng ta không chỉ nhớ một khoảnh khắc ở Him Lam. Chúng ta còn nhớ một người lính bình dị, một người đồng đội được yêu quý, một người con Hà Tĩnh đã mang tinh thần của quê hương đi đến chiến trường Điện Biên Phủ. Và từ câu chuyện ấy, thế hệ hôm nay có thể hiểu rằng những trang sử hào hùng không được viết nên bởi những con người xa lạ. Lịch sử được viết bởi những người rất đỗi bình thường, những người khi Tổ quốc cần đã lựa chọn sống có trách nhiệm với quê hương, với đồng đội và với đất nước.