“Phan Đình Giót – Người lấy thân mình lấp lỗ châu mai”
Phan Đình Giót sinh năm 1922, quê ở thôn Vĩnh Yên, xã Tam Quan, huyện Cẩm Xuyên, tỉnh Hà Tĩnh. Gia đình anh rất nghèo, từ năm 13 tuổi đã phải đi ở, làm thuê. Sau thắng lợi của Cách mạng Tháng Tám, anh tham gia tự vệ chiến đấu và đến năm 1950 xung phong vào bộ đội.
Trong quân ngũ, Phan Đình Giót luôn tự giác, gương mẫu, hết lòng giúp đỡ đồng đội, sẵn sàng nhận phần khó khăn về mình và nhường thuận lợi cho người khác nên được mọi người yêu mến, tin tưởng. Anh tham gia nhiều chiến dịch lớn như Trung Du, Hòa Bình, Tây Bắc và đặc biệt là Chiến dịch Điện Biên Phủ. Dù hai lần bị thương nặng, anh vẫn kiên cường chịu đựng, tiếp tục chiến đấu và hoàn thành nhiệm vụ.
Chỉ sau ba tháng trong quân đội, anh đã tham gia trận đánh đồn Tràng Bạch ở Đường 18. Dù bị thương nặng sau khi tiêu diệt lô cốt số một, anh vẫn xin ở lại chiến đấu đến khi kết thúc trận. Cuối năm 1950, trong trận đánh vị trí Chùa Tiếng, khi gặp khó khăn trong việc phá hàng rào, anh dũng cảm bò lên đặt bộc phá phá lô cốt, rồi ném lựu đạn tiêu diệt toàn bộ quân địch bên trong, góp phần quan trọng vào chiến thắng.
Trong chiến dịch Điện Biên Phủ, anh cùng đơn vị hành quân gần 500km qua nhiều đèo dốc hiểm trở, dù chân bị nứt nẻ, rướm máu vẫn không ngừng tiến bước. Không chỉ chiến đấu giỏi, anh còn luôn quan tâm, chăm lo đời sống đồng đội, được gọi thân mật là “anh cả”.
Chiều ngày 13-3-1954, đơn vị của anh nhận lệnh tấn công cứ điểm Him Lam. Trong trận đánh ác liệt, anh liên tiếp đánh bộc phá, dù bị thương ở đùi vẫn tiếp tục xung phong. Khi địch bắn dữ dội khiến nhiều chiến sĩ bị thương, anh thay mặt chỉ huy trung đội, dùng lựu đạn và tiểu liên đánh vào hỏa điểm địch. Dù bị thương thêm lần thứ ba, anh vẫn kiên cường chiến đấu.
Trước tình thế nguy cấp khi hỏa điểm địch liên tục chặn đường tiến của quân ta, Phan Đình Giót đã bò sát mặt đất, tiến gần lỗ châu mai, liên tục nổ súng nhưng không thể dập tắt hoàn toàn hỏa lực. Cuối cùng, với ý chí quyết tâm, anh hét lớn: “Quyết hy sinh vì Đảng, vì dân”, rồi lấy đà lao người, dùng chính thân mình lấp lỗ châu mai. Hành động anh dũng đó đã dập tắt hỏa điểm nguy hiểm nhất, tạo điều kiện cho đơn vị xung phong tiêu diệt cứ điểm Him Lam, giành thắng lợi mở màn chiến dịch.
Phan Đình Giót hy sinh lúc 22 giờ 30 phút ngày 13-3-1954. Ngày 31-3-1955, anh được truy tặng danh hiệu Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân. Khi hy sinh, anh là Tiểu đội phó bộ binh Đại đội 58, Tiểu đoàn 428, Trung đoàn 141, Đại đoàn 312, là đảng viên Đảng Cộng sản Việt Nam và được tặng Huân chương Quân công hạng Nhì.
