PHAN ĐÌNH GIÓT – TRONG KHOẢNH KHẮC KHÔNG CÒN ĐƯỜNG LÙI

Có những khoảnh khắc trên chiến trường diễn ra chỉ trong vài phút nhưng có thể được nhắc lại suốt nhiều thế hệ. Trận đánh vào cứ điểm Him Lam trong Chiến dịch Điện Biên Phủ là một trong những khoảnh khắc như thế. Trong trận đánh ấy, người chiến sĩ Phan Đình Giót đã thực hiện một hành động mà sau này trở thành biểu tượng của tinh thần chiến đấu và sự hy sinh của người lính Điện Biên.

Phan Đình Giót sinh năm 1922 tại làng Vĩnh Yên, nay thuộc xã Cẩm Quan, huyện Cẩm Xuyên, tỉnh Hà Tĩnh, trong một gia đình nghèo. Tuổi thơ của ông gắn với cuộc sống thiếu thốn. Từ năm 13 tuổi, ông đã phải đi ở và làm thuê để kiếm sống. Sau Cách mạng tháng Tám, ông tham gia lực lượng tự vệ chiến đấu. Năm 1950, ông xung phong vào bộ đội chủ lực và từ đó tham gia nhiều chiến dịch lớn.

Phan Đình Giót đã đi qua nhiều chiến trường trước khi đến Điện Biên Phủ. Những năm tháng trong quân ngũ rèn luyện ở ông sự kiên cường, tinh thần chịu khó và ý thức trách nhiệm với đồng đội. Trong mắt những người cùng chiến đấu, ông là người luôn sẵn sàng nhận phần khó khăn về mình.

Đầu năm 1954, Chiến dịch Điện Biên Phủ bước vào giai đoạn quyết liệt. Tập đoàn cứ điểm của quân Pháp được xây dựng với hệ thống phòng thủ mạnh, gồm nhiều cứ điểm liên hoàn. Để tiến vào trung tâm, bộ đội Việt Nam phải lần lượt phá từng lớp phòng thủ.

Ngày 13 tháng 3 năm 1954, trận đánh Him Lam mở màn Chiến dịch Điện Biên Phủ.

Phan Đình Giót thuộc đơn vị được giao nhiệm vụ tiến công cứ điểm. Trong quá trình xung phong, bộ đội ta gặp phải một hỏa điểm của địch bắn dữ dội, gây khó khăn cho việc tiến lên. Tiểu đội trưởng Phan Đình Giót dùng tiểu liên và lựu đạn để đánh vào hỏa điểm. Khi đạn đã hết mà hỏa điểm vẫn chưa bị tiêu diệt, ông đã lấy thân mình chèn vào lỗ châu mai, làm cho hỏa điểm của địch không thể tiếp tục bắn ra. Hành động ấy tạo điều kiện để đồng đội tiếp tục xung phong và tiêu diệt cứ điểm.

Đó là một khoảnh khắc mà giữa sự sống và cái chết gần như không còn khoảng cách.

Phan Đình Giót hiểu rằng việc mình làm có thể khiến ông hy sinh.

Nhưng nếu hỏa điểm tiếp tục hoạt động, những người phía sau ông sẽ gặp nguy hiểm và cuộc tiến công có thể bị cản trở.

Trong khoảnh khắc ấy, ông lựa chọn đứng về phía đồng đội.

Sự hy sinh của Phan Đình Giót không tách rời khỏi hoàn cảnh của trận đánh. Nó diễn ra trong một cuộc chiến mà mỗi mét đất đều phải trả bằng mồ hôi và máu. Những người lính tiến lên từng bước dưới hỏa lực mạnh, vượt qua những công sự kiên cố để giành lấy từng vị trí.

Sau hành động của Phan Đình Giót, các chiến sĩ tiếp tục xung phong. Đến khoảng 22 giờ 30 phút, Tiểu đoàn 428 hoàn thành nhiệm vụ tiêu diệt cứ điểm Him Lam.

Trận đánh ấy trở thành trận mở màn quan trọng của Chiến dịch Điện Biên Phủ.

Nhưng với gia đình Phan Đình Giót, đó là ngày người con của họ không trở về.

Ông đã hy sinh giữa trận đánh khi mới hơn 30 tuổi.

Một cuộc đời bắt đầu từ một gia đình nghèo ở Hà Tĩnh, từng trải qua những năm tháng đi ở, làm thuê, rồi trở thành người chiến sĩ của Quân đội nhân dân Việt Nam, cuối cùng dừng lại tại Điện Biên Phủ.

Nếu chỉ nhìn vào những dòng tiểu sử, cuộc đời ấy có thể được kể rất ngắn.

Sinh năm 1922.

Tham gia cách mạng.

Vào bộ đội.

Tham gia các chiến dịch.

Hy sinh tại Him Lam.

Nhưng phía sau những dòng ấy là một con người.

Một người đã lớn lên trong nghèo khó.

Một người từng phải lao động từ khi còn nhỏ.

Một người đã lựa chọn con đường chiến đấu.

Một người có đồng đội bên cạnh.

Và một người đã quyết định hy sinh để mở đường cho những người khác.

Đó là điều khiến câu chuyện của Phan Đình Giót vượt ra khỏi một trận đánh.

Nó trở thành câu chuyện về tinh thần đồng đội.

Trong chiến tranh, người lính không chỉ chiến đấu vì một mục tiêu lớn lao được ghi trong lịch sử. Họ còn chiến đấu vì người đang ở bên cạnh mình.

Phan Đình Giót đã làm điều đó trong khoảnh khắc quyết định.

Ngày nay, khi nhắc đến Điện Biên Phủ, người ta thường nhớ đến chiến thắng “lừng lẫy năm châu, chấn động địa cầu”. Nhưng chiến thắng ấy được tạo nên từ hàng vạn con người. Có những người trở về. Có những người bị thương. Có những người nằm lại.

Phan Đình Giót thuộc về những người nằm lại.

Nhưng tên ông không nằm yên trong một nấm mộ.

Nó đi vào sách lịch sử.

Đi vào những bài học dành cho học sinh.

Đi vào các bảo tàng.

Đi vào những câu chuyện được kể cho thế hệ trẻ.

Bảo tàng Lịch sử Quốc gia hiện lưu giữ nhiều tư liệu và hình ảnh về Chiến dịch Điện Biên Phủ, trong đó có câu chuyện về Phan Đình Giót và hành động lấy thân mình chèn lỗ châu mai.

Điều đó khiến một khoảnh khắc của năm 1954 tiếp tục sống trong hiện tại.

Một học sinh hôm nay có thể chưa từng bước qua chiến trường.

Nhưng em có thể đứng trước một bức ảnh và tự hỏi người trong ảnh đã nghĩ gì trước khi hy sinh.

Một giáo viên có thể kể câu chuyện ấy cho học sinh và giải thích rằng phía sau chiến thắng là sự hy sinh của những con người cụ thể.

Một người trưởng thành có thể đến Điện Biên và nhìn lên những ngọn đồi từng là chiến trường, rồi hiểu rằng mỗi tấc đất bình yên hôm nay đều có một phần lịch sử ở bên dưới.

Phan Đình Giót đã không nhìn thấy ngày đất nước hòa bình.

Ông không biết chiến dịch Điện Biên Phủ sẽ trở thành một mốc son của lịch sử.

Không biết tên mình sẽ được đặt tên cho trường học, đường phố và những công trình ghi nhớ.

Không biết hàng chục năm sau, trẻ em sẽ được học về hành động của mình.

Nhưng có một điều ông đã biết trong khoảnh khắc cuối cùng: phía trước mình là đồng đội.

Và ông đã lựa chọn.

Sự lựa chọn ấy đã trở thành một biểu tượng.

Có thể ngày nay chúng ta không phải đứng trước những lựa chọn sinh tử như người lính năm xưa. Nhưng câu chuyện của Phan Đình Giót vẫn đặt ra một câu hỏi về trách nhiệm.

Khi người khác cần mình, chúng ta sẽ làm gì?

Khi khó khăn xuất hiện, chúng ta sẽ bước tiếp hay lùi lại?

Khi lợi ích của cá nhân và lợi ích của tập thể đứng trước nhau, chúng ta sẽ lựa chọn điều gì?

Những câu hỏi ấy không còn mang màu sắc chiến trường, nhưng giá trị của nó vẫn còn.

Bởi lòng dũng cảm không chỉ tồn tại trong chiến tranh.

Tinh thần trách nhiệm cũng không chỉ thuộc về người lính.

Đó là những giá trị có thể được tiếp nối trong cuộc sống hôm nay.

Phan Đình Giót đã nằm lại ở Him Lam.

Nhưng hành động của ông đã tiếp tục đi qua thời gian.

Mỗi khi nhắc đến Điện Biên Phủ, người ta lại nhớ đến một người lính đã dùng chính thân mình để mở đường cho đồng đội.

Một hành động chỉ diễn ra trong khoảnh khắc.

Nhưng ký ức về nó kéo dài hơn bảy thập kỷ.

Có những con người sống một đời bình dị nhưng một khoảnh khắc của họ trở thành bất tử.

Phan Đình Giót là một người như thế.

Ông không để lại những trang nhật ký nổi tiếng.

Không để lại một cuộc đời dài.

Nhưng ông để lại một hình ảnh mà lịch sử không quên.

Một người lính đứng giữa hỏa lực.

Một người đồng đội ở phía sau.

Một con đường cần được mở.

Và một quyết định được đưa ra trong khoảnh khắc không còn đường lùi.

Hôm nay, khi đất nước đã hòa bình, câu chuyện ấy không cần được kể để khơi lại đau thương.

Nó được kể để chúng ta hiểu giá trị của bình yên.

Bởi những người như Phan Đình Giót đã không có cơ hội được sống trong những ngày bình yên ấy.

Họ đã gửi phần đời của mình vào chiến thắng.

Và thế hệ hôm nay đang sống trong thành quả mà họ góp phần tạo nên.

Đó chính là lý do những câu chuyện thời hoa lửa không bao giờ cũ.

Bởi phía sau mỗi chiến thắng là một con người.

Và phía sau mỗi con người là cả một cuộc đời