Phan Đình Giót và trận mở màn Điện Biên Phủ

Phan Đình Giót sinh năm 1922 tại xã Cẩm Quan, huyện Cẩm Xuyên, tỉnh Hà Tĩnh, trong một gia đình nông dân nghèo. Ông tham gia Vệ quốc quân trong thời kỳ đầu kháng chiến chống Pháp. Đến năm 1954, ông là tiểu đội phó thuộc Đại đoàn 312, đơn vị chủ lực tham gia Chiến dịch Điện Biên Phủ.

Ngày 13/3/1954, quân đội nhân dân Việt Nam nổ súng mở màn chiến dịch bằng trận tiến công vào cứ điểm Him Lam – một vị trí then chốt trong tập đoàn cứ điểm Điện Biên Phủ do quân đội Pháp xây dựng. Hệ thống phòng ngự của Pháp tại đây gồm nhiều lớp dây thép gai, bãi mìn và lô cốt kiên cố, được bố trí hỏa lực liên hoàn.

Trong quá trình xung phong, đơn vị của Phan Đình Giót gặp phải một lô cốt có hỏa lực mạnh, khống chế toàn bộ hướng tiến công. Hỏa điểm này sử dụng súng máy bắn chéo sườn, khiến nhiều chiến sĩ bị thương vong. Theo hồi ký và báo cáo sau trận đánh, đơn vị đã nhiều lần dùng bộc phá để tiêu diệt nhưng chưa đạt kết quả do địa hình trống trải và hỏa lực dày đặc.

Phan Đình Giót, khi đó đã bị thương, vẫn tiếp tục tiến lên. Trong tình huống bộc phá không thể phá hủy hoàn toàn lô cốt, ông chủ động lao tới, áp sát công sự và lấy thân mình lấp lỗ châu mai. Hành động này làm tắc nghẽn tầm bắn của súng máy trong thời gian đủ để đồng đội xung phong tiêu diệt cứ điểm.

Ông hy sinh ngay tại trận địa. Sau đó, quân ta làm chủ Him Lam, mở đầu cho chuỗi thắng lợi liên tiếp trong chiến dịch kéo dài 56 ngày đêm. Hành động của Phan Đình Giót được ghi nhận trong báo cáo chiến dịch và ông được truy tặng danh hiệu Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân.

Trong nghiên cứu quân sự, hành động “lấp lỗ châu mai” của ông thường được phân tích dưới góc độ tinh thần quyết tử và tính chất ác liệt của chiến tranh công kiên. Đây không phải hành động cá biệt duy nhất trong chiến tranh, nhưng trường hợp của Phan Đình Giót trở thành biểu tượng tiêu biểu trong ký ức tập thể về Điện Biên Phủ.