PHAN ĐÌNH PHÙNG
iếp nối dòng chảy lịch sử về những người con anh hùng của quê hương Hà Tĩnh, Phan Đình Phùng (1847–1895) là một nhà yêu nước đại diện cho tinh thần quật cường của sĩ phu Việt Nam, đồng thời là lãnh tụ tối cao của cuộc khởi nghĩa Hương Khê – cuộc khởi nghĩa tiêu biểu nhất trong phong trào Cần Vương.
Quê quán: Làng Đông Thái, huyện La Sơn (nay là xã Tùng Ảnh, huyện Đức Thọ, tỉnh Hà Tĩnh).
Sự nghiệp quan trường: Ông đỗ Đình nguyên Tiến sĩ năm 1877, nổi tiếng là một vị quan cương trực, liêm khiết tại triều đình Huế.
Lãnh đạo kháng chiến:
Hưởng ứng chiếu Cần Vương của vua Hàm Nghi, ông đứng ra chiêu mộ quân đội, xây dựng căn cứ tại vùng núi Hà Tĩnh, Quảng Bình.
Cuộc khởi nghĩa Hương Khê dưới sự lãnh đạo của ông kéo dài suốt 10 năm (1885–1895), gây cho thực dân Pháp nhiều tổn thất nặng nề nhờ chiến thuật du kích tài tình.
Ông cùng cộng sự đắc lực là Cao Thắng đã tạo nên một kỳ tích khi tự đúc được súng trường theo mẫu của Pháp để trang bị cho nghĩa quân.
Khí tiết: Khi thực dân Pháp dùng chiêu bài dụ dỗ, thậm chí đào mồ mả tổ tiên và bắt giữ người thân để uy hiếp, ông đã khẳng định đanh thép: "Nếu ai làm cho đất nước tôi được độc lập, thì lúc đó tôi mới nghĩ đến phần mộ của tổ tiên tôi".
Qua đời: Ông mất vì bệnh nặng vào cuối năm 1895 tại căn cứ Núi Quạt (Hà Tĩnh). Sau khi ông mất, phong trào khởi nghĩa Hương Khê dần tan rã.
