PHAN ĐÌNH PHÙNG – KHÍ TIẾT SẮT ĐÁ VÀ ĐỈNH CAO PHONG TRÀO CẦN VƯƠNG
Phan Đình Phùng (1847 – 1895) là vị quan nhà Nguyễn chính trực, nhà thơ và là thủ lĩnh kiệt xuất của cuộc khởi nghĩa Hương Khê. Ông là biểu tượng tượng trưng cho ý chí quật cường, khí tiết sắt đá của tầng lớp sĩ phu phong kiến yêu nước trong cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp xâm lược.
Phan Đình Phùng, hiệu Châu Phong, sinh ngày 6 tháng 6 năm 1847 tại làng Đông Thái, huyện La Sơn (nay thuộc xã Tùng Ảnh, huyện Đức Thọ, tỉnh Hà Tĩnh) trong một gia đình dòng dõi Nho học. Đỗ Đình nguyên Tiến sĩ năm 1877, ông nổi tiếng khắp triều đình nhà Nguyễn bởi tính cách cương trực, liêm khiết và thẳng thắn đàn hặc những kẻ cậy quyền thế.
Khi thực dân Pháp từng bước áp đặt ách đô hộ lên đất nước ta và vua Hàm Nghi ban Chiếu Cần Vương (1885) kêu gọi sĩ phu, nhân dân đứng lên cứu nước, Phan Đình Phùng đã gác lại nỗi niềm riêng để đứng ra chiêu mộ nghĩa quân, khởi xướng cuộc khởi nghĩa Hương Khê tại vùng núi rừng Hà Tĩnh.
Sự nghiệp chống Pháp của Phan Đình Phùng ghi dấu ấn sâu sắc qua những điểm nổi bật:
Tổ chức quy mô và quân sự tiến bộ: Dưới sự lãnh đạo của ông cùng sự hỗ trợ tài tình của tướng quân Cao Thắng, nghĩa quân Hương Khê được tổ chức kỷ luật nghiêm minh, tự chế tạo thành công súng súng trường theo mẫu của Pháp và xây dựng hệ thống đồn lũy kiên cố khắp 4 tỉnh Thanh Hóa, Nghệ An, Hà Tĩnh, Quảng Bình.
Khí tiết sắt đá trước kẻ thù: Khi quân Pháp bắt giữ người thân, quật mồ mả tổ tiên và dùng dụ dỗ hàng ngũ, ông vẫn kiên định đáp lại bằng câu nói nổi tiếng khẳng định quyết tâm giải phóng đất nước: "Nếu ai cắt cổ anh tôi thì tôi xin chịu, chứ quyết không vì tình nhà mà quên việc nước".
Đỉnh cao của phong trào Cần Vương: Cuộc khởi nghĩa Hương Khê do ông lãnh đạo kéo dài suốt 10 năm (1885 – 1896), trở thành cuộc khởi nghĩa có quy mô lớn nhất, kéo dài nhất và gây cho quân Pháp nhiều thiệt hại nặng nề nhất.
Tháng 12 năm 1895, trong một trận chiến ác liệt tại căn cứ Vụ Quang, Phan Đình Phùng bị thương nặng rồi qua đời. Dù cuộc khởi nghĩa sau đó bị dập tắt, nhưng tấm gương trung hiếu, lòng yêu nước chí thành và khí tiết bất khuất của Phan Đình Phùng vẫn sống mãi, ghi dấu mốc son chói lọi trong lịch sử chống ngoại xâm của dân tộc Việt Nam.
