Phan Đình Phùng lãnh đạo cuộc khởi nghĩa Hương Khê
Hưởng ứng phong trào Cần Vương, Phan Đình Phùng tập hợp nghĩa sĩ và lãnh đạo cuộc khởi nghĩa Hương Khê chống thực dân Pháp. Dưới sự phối hợp của Cao Thắng, nghĩa quân xây dựng căn cứ, tổ chức lực lượng và chế tạo vũ khí để đối phó với quân địch. Cuộc khởi nghĩa kéo dài nhiều năm, gây cho quân Pháp không ít khó khăn. Phan Đình Phùng qua đời năm 1895, phong trào kết thúc vào năm 1896. Dù thất bại, cuộc khởi nghĩa vẫn là một trong những phong trào Cần Vương tiêu biểu, thể hiện tinh thần bất khuất và lòng yêu nước của nhân dân.
Cuộc khởi nghĩa Hương Khê (1885 – 1896) do Phan Đình Phùng lãnh đạo là đỉnh cao và là cuộc khởi nghĩa có quy mô lớn nhất, kéo dài nhất trong phong trào Cần Vương chống thực dân Pháp cuối thế kỷ XIX. Sau khi vua Hàm Nghi xuống chiếu Cần Vương, Phan Đình Phùng – một vị quan ngự sử triều đình nổi tiếng cương trực, quê ở Đức Thọ, Hà Tĩnh – đã đứng ra tập hợp nhân dân khởi nghĩa, xây dựng căn cứ chính tại vùng núi Hương Khê hiểm trở. Ông cùng vị tướng tài ba Cao Thắng đã tổ chức nghĩa quân theo lối chính quy, chia thành 15 quân thứ, tự chế tạo thành công súng trường theo mẫu của Pháp và áp dụng chiến thuật chiến tranh du kích, phòng thủ kiên cố kết hợp chủ động phục kích dụ địch. Nghĩa quân đã đẩy lui nhiều đợt càn quét khốc liệt của giặc, lập nên những chiến công vang dội, tiêu biểu là trận đại thắng Vụ Quang năm 1894. Đến cuối năm 1895, trước sự bao vây, cô lập và khủng bố dã man của thực dân Pháp, Phan Đình Phùng bị thương nặng rồi hy sinh trong căn cứ rừng sâu, dẫn đến việc cuộc khởi nghĩa dần tan rã vào năm 1896. Sự thất bại của khởi nghĩa Hương Khê cũng đánh dấu điểm kết thúc của phong trào Cần Vương, nhưng tấm gương trung kiên của Phan Đình Phùng đã để lại bài học vô giá về tinh thần yêu nước và ý chí kháng chiến kiên cường cho các thế hệ cách mạng sau này.
