PHAN ĐÌNH PHÙNG – LÃNH TỤ KIỆT XUẤT CỦA KHỞI NGHĨA HƯƠNG KHÊ
Lê Thị Cẩm Tú
Trong phong trào đấu tranh chống thực dân Pháp cuối thế kỷ XIX, Phan Đình Phùng là một trong những lãnh tụ tiêu biểu nhất của phong trào Cần Vương. Với lòng yêu nước, khí phách kiên trung và tài năng lãnh đạo, ông đã cùng nghĩa quân Hương Khê tiến hành cuộc khởi nghĩa kéo dài hơn 10 năm, trở thành cuộc khởi nghĩa tiêu biểu và có quy mô lớn nhất trong phong trào Cần Vương.
Phan Đình Phùng sinh ngày 6/6/1847 tại làng Đông Thái, huyện La Sơn (nay thuộc xã Tùng Ảnh, huyện Đức Thọ, tỉnh Hà Tĩnh). Ông đỗ Đình nguyên Tiến sĩ năm 1877 và từng làm quan dưới triều Nguyễn. Là người cương trực, thanh liêm và hết lòng vì đất nước, ông phản đối sự đầu hàng của triều đình trước thực dân Pháp.
Sau sự kiện kinh thành Huế thất thủ năm 1885 và Chiếu Cần Vương được ban bố, Phan Đình Phùng hưởng ứng lời kêu gọi của vua Hàm Nghi, trở về Hà Tĩnh tổ chức lực lượng khởi nghĩa. Ông cùng cộng sự thân cận là Cao Thắng xây dựng căn cứ tại vùng núi Hương Khê, rèn đúc vũ khí, tổ chức lực lượng chặt chẽ và tiến hành nhiều trận đánh gây tổn thất lớn cho quân Pháp.
Khởi nghĩa Hương Khê (1885–1896) là cuộc khởi nghĩa có quy mô rộng lớn, tổ chức chặt chẽ và thời gian tồn tại lâu nhất trong phong trào Cần Vương. Dù phải đối mặt với lực lượng quân Pháp đông hơn, được trang bị hiện đại và nhiều khó khăn về lương thực, vũ khí, nghĩa quân vẫn chiến đấu kiên cường, thể hiện ý chí bất khuất và lòng yêu nước sâu sắc.
Ngày 28/12/1895, Phan Đình Phùng qua đời vì lâm bệnh trong căn cứ khởi nghĩa. Sau khi ông mất, nghĩa quân tiếp tục chiến đấu thêm một thời gian trước khi cuộc khởi nghĩa kết thúc vào năm 1896.
Mặc dù khởi nghĩa Hương Khê không giành được thắng lợi cuối cùng, Phan Đình Phùng vẫn được lịch sử tôn vinh là một trong những vị anh hùng dân tộc tiêu biểu của phong trào chống Pháp cuối thế kỷ XIX. Cuộc đời và sự nghiệp của ông là biểu tượng sáng ngời của lòng yêu nước, khí tiết kiên trung và ý chí quyết tâm bảo vệ độc lập dân tộc, để lại dấu ấn sâu đậm trong lịch sử đấu tranh giải phóng dân tộc Việt Nam.
