Phan Đình Phùng – Ngọn Cờ Cần Vương Trên Đỉnh Nước Hai

Vị thủ lĩnh kiên trung lãnh đạo cuộc khởi nghĩa Hương Khê – đỉnh cao của phong trào Cần Vương chống Pháp cuối thế kỷ XIX.

Phan Đình Phùng từng làm Quan Đình trung Triều đình nhà Nguyễn, nổi tiếng thanh liêm và thẳng thắn. Khi Vua Hàm Nghi xuất bôn ra chiếu Cần Vương kêu gọi nhân dân chống Pháp, ông đã gác lại sự nghiệp quan trường, trở về quê nhà Hà Tĩnh chiêu mộ binh sĩ, đứng đầu cuộc khởi nghĩa Hương Khê (1885 - 1895).

Dưới sự lãnh đạo của ông cùng tướng tài Cao Thắng, cuộc khởi nghĩa được tổ chức vô cùng bài bản. Ông chia địa bàn hoạt động thành 15 quân thứ, cho xây dựng hệ thống đồn bốt kiên cố tại vùng núi hiểm trở Ngàn Trù, Ngàn Trươi, đồng thời tự chế tạo được súng đạn theo mẫu súng Pháp. Nghĩa quân áp dụng lối đánh du kích linh hoạt, giáng cho quân Pháp những trận thua đau đớn như trận Vụ Quang.

Để dập tắt khởi nghĩa, quân Pháp đã quật mả tổ tiên ông, bắt bớ người thân để ép ông hàng. Phan Đình Phùng đã đàng hoàng đáp lại kẻ thù: "Nếu ai đụng đến mồ mả tổ tiên ta thì ta đành chịu, chứ quyết không vì việc riêng mà bỏ việc nước". Ông kiên cường bám trụ và chỉ huy nghĩa quân chiến đấu cho đến khi trút hơi thở cuối cùng vì bệnh nặng tại căn cứ vào cuối năm 1895. Phan Đình Phùng là tượng đài tiêu biểu cho khí tiết chí sĩ sĩ phu Việt Nam cuối thế kỷ XIX.